Vancouver of Seattle?

Vijfhonderddrieënzestig afvaarten vertrekken uit Vancouver en vierhonderdnegenenzestig uit Seattle. Dat lijkt inwisselbaar en dat is het niet.

Vanuit Seattle moet elk schip onderweg een buitenlandse haven aandoen. Dat is geen toerisme maar wetgeving: een schip onder buitenlandse vlag mag passagiers niet van de ene Amerikaanse haven naar de andere brengen zonder tussenstop in het buitenland.

Die tussenstop is Victoria in Canada, en die staat op vierhonderdzevenentachtig afvaarten. Het schip komt er vaak pas in de avond aan en ligt er een paar uur; het is geen volle havendag.

Vanuit Vancouver speelt dat niet, want dat is al Canada. Die reizen hebben daardoor meer tijd in Alaska zelf, en de stad is bovendien een van de aangenaamste vertrekhavens die er zijn, met de terminal midden in het centrum.

Praktisch: Vancouver is tien uur rechtstreeks vliegen vanuit Amsterdam en vraagt een elektronische reistoestemming voor Canada. Seattle is eveneens tien uur rechtstreeks en vraagt een ESTA.

Wat het kost

Alaska is duurder dan het Caribisch gebied maar goedkoper dan de Noorse fjorden. De verschillen tussen de rederijen zijn er kleiner dan elders.

Carnival is met €114 per persoon per nacht de goedkoopste, gevolgd door Royal Caribbean met €127, Princess met €129 en Norwegian en Celebrity allebei met €132.

Holland America staat op €152, en die rederij heeft hier met honderdvijftig afvaarten een sterke positie die verderop in dit artikel nog terugkomt.

Princess is met driehonderdtweeënnegentig afvaarten de grootste aanbieder van het gebied. Dat is bijna een kwart van alles wat er vaart.

Daarboven begint een ander segment: Disney op €255, Oceania op €316, en de kleine expeditieschepen van Silversea, Seabourn en Regent tussen €750 en €865.

Glacier Bay staat op minder reizen dan je denkt

Van alle Alaska-afvaarten hebben er honderdzeventig Glacier Bay op het programma. Dat is elf procent, en daar zit een reden achter die de moeite van het weten waard is.

Glacier Bay is een nationaal park dat alleen over water bereikbaar is, en de Amerikaanse parkdienst laat er per dag maar een beperkt aantal schepen binnen. Die plaatsen worden voor jaren tegelijk vergund.

Rederijen met zo'n vergunning kunnen het aanbieden; de rest niet. Holland America en Princess hebben die vergunningen al decennia, en dat verklaart waarom Glacier Bay bij hen zo veel vaker op het programma staat.

Bij een aanloop komen rangers van de parkdienst aan boord die de hele dag uitleg geven en 's avonds weer van boord gaan.

Wil je het zien, dan moet je er dus gericht op zoeken. Sta je er niet op, dan zijn er goede alternatieven: Hubbard Glacier staat op driehonderdzesendertig afvaarten en Endicott Arm op honderdvijfenzeventig.

De havens die er werkelijk toe doen

Ketchikan en Juneau staan allebei op ruim twaalfhonderd afvaarten en zijn daarmee vrijwel onvermijdelijk.

Juneau is de hoofdstad van de staat en de enige in de Verenigde Staten zonder wegverbinding met de rest van het land; je komt er alleen per boot of vliegtuig. De Mendenhall-gletsjer ligt op twintig minuten rijden.

Ketchikan krijgt ruim drie meter regen per jaar en heeft de grootste verzameling totempalen ter wereld. Neem regenkleding mee en ga ervan uit dat je die gebruikt.

Skagway staat op negenhonderd afvaarten en groeide in 1898 in enkele maanden van een paar honderd naar tienduizenden inwoners doordat de goudzoekers er aan wal gingen. De smalspoorlijn die de pas op klimt is de meest geboekte excursie van heel Alaska.

Sitka staat op vierhonderdeenentwintig afvaarten en was tot 1867 de hoofdstad van Russisch Amerika; er staat nog een orthodoxe kerk midden in het stadje.

Icy Strait Point staat op vierhonderdvijf afvaarten en is de enige bestemming in Alaska die eigendom is van de oorspronkelijke bewoners. De opbrengsten gaan naar het Tlingit-dorp Hoonah, en wat er staat is een zalmfabriek uit 1912.

Wanneer je gaat

Het seizoen is kort en scherp begrensd. Van de afvaarten liggen er tweehonderdeenenzestig in mei, tweehonderdeenennegentig in juni, driehonderdtweeentwintig in juli, driehonderdvierentwintig in augustus en tweehonderdeenennegentig in september. April telt er tweeenvijftig en oktober tien; de rest van het jaar vaart er niets.

Mei en juni zijn het droogst. Dat klinkt vreemd voor een regenwoud, maar de kust van Zuidoost-Alaska krijgt in de nazomer aanzienlijk meer neerslag dan in het voorjaar.

Juli en augustus zijn het warmst met vijftien tot twintig graden, en het drukst: dat zijn de Amerikaanse schoolvakanties.

September is de goedkoopste maand en heeft de grootste kans op noorderlicht, maar ook meer wind op de open stukken en kortere dagen.

Reken in elke maand op regen. Tien tot twintig graden is normaal, en wie op zon rekent heeft het verkeerde gebied gekozen.

Waar het geld werkelijk heen gaat

De reissom is in Alaska niet de grootste post; de excursies zijn dat.

Een tocht met een watervliegtuig naar een gletsjerveld of een helikoptervlucht met een landing op het ijs kost per persoon meer dan een hut op sommige data. Reken op enkele honderden euro's per persoon per uitstapje.

Daar staat tegenover dat je in Juneau, Ketchikan en Sitka van de kade zo het stadje in loopt. Wie twee dure tochten kiest en de rest zelf doet, houdt de reis betaalbaar.

Bepaal vooraf welke twee dat zijn. De meest geboekte zijn de smalspoorlijn in Skagway, walvissen kijken bij Juneau en de zipline bij Icy Strait Point.

Bij de rederijen boven de €700 per nacht zitten de excursies vaak in de reissom, en juist in dit gebied maakt dat het verschil kleiner dan de dagprijs suggereert.

Tel er verder de servicevergoeding, de dranken en de vlucht bij op voordat je twee reizen vergelijkt.

Whittier en Seward: de twee noordelijke eindpunten

Bij een enkele reis eindig je in Whittier of Seward, en dat zijn twee heel verschillende plaatsen.

Honderdachtentwintig afvaarten vertrekken uit Whittier, en dat stadje is over land alleen bereikbaar door een tunnel van ruim vier kilometer door de berg: de langste wegtunnel van Noord-Amerika, met een enkele rijbaan die hij deelt met de spoorlijn. Het verkeer gaat om beurten de ene en de andere kant op, volgens een dienstregeling die per half uur wisselt.

Er wonen een paar honderd mensen, en vrijwel iedereen woont in hetzelfde gebouw van veertien verdiepingen, met de school, de winkel en de post erin. In de winter waait het er hard en ligt er meters sneeuw.

Seward heeft vijfenzestig afvaarten en ligt aan het eind van een fjord met een nationaal park ernaast waar veertig gletsjers van een ijsveld af komen. Vanaf de haven vertrekken boten die een dag tussen die gletsjers varen.

Beide liggen op twee tot drie uur van Anchorage, met een trein die door een dal met gletsjers gaat en die zelf als excursie geldt.

Wat je onderweg ziet, en wat niet vaststaat

Alaska wordt verkocht op beelden van walvissen, beren en kalvende gletsjers, en het is eerlijk om te zeggen wat daarvan gegarandeerd is.

Gletsjers wel. Op negenhonderdzesentachtig van de vijftienhonderdvijfenzestig afvaarten staat een gletsjer of een fjord op het programma, ruim zestig procent, en die dag gaat vrijwel altijd door. Hoe dicht het schip erbij komt hangt af van het drijfijs van die dag, en bij een smal fjord als Endicott Arm wordt soms halverwege gedraaid.

Walvissen zijn waarschijnlijk maar niet zeker. Bultruggen zijn van mei tot september in deze wateren en worden op de meeste reizen gezien, vaak al vanaf het dek.

Beren zijn een kwestie van geluk en van de juiste plek. Ze staan bij de rivieren waar de zalm trekt, en die trek begint pas in juli; in mei en juni is de kans aanzienlijk kleiner.

Noorderlicht is in het cruiseseizoen zeldzaam, want het is er dan te licht. Alleen in september wordt het genoeg donker, en dan nog moet de lucht helder zijn.

Wie iets van dit alles zeker wil zien, boekt een excursie die daarop is gericht in plaats van erop te hopen vanaf het dek.

Welke hut je kiest

Alaska is het gebied waar een balkon het meest oplevert, en dat is uitzonderlijk.

Op de meeste routes gebruik je de hut om te slapen omdat je overdag aan wal bent. Hier vaar je overdag fjorden binnen, lig je uren voor een gletsjerwand en zie je onderweg walvissen en zeearenden.

Over ons hele aanbod kost een balkonhut zevenendertig procent meer dan een binnenhut. Op deze route is dat naar verhouding het beste bestede geld van alle vaargebieden.

Er is één tegenwerping: het is er koud en het regent. Veel schepen hebben daarom een salon voorop met glas van vloer tot plafond, en wie daar toch gaat zitten kan met een raamhut toe.

Kies je een balkon, kijk dan naar de kant. Op een enkele reis naar het noorden ligt de kust een groot deel van de tijd aan stuurboord, op de terugweg aan bakboord; op een lus draait het schip bij de gletsjers om zijn as en maakt het niet uit.