Cruises naar Miltenberg

Eén straat tussen de berg en de rivier

Er komen 468 reizen langs in Miltenberg en er vertrekt er geen enkele. Het stadje is opvallend smal: het ligt geklemd tussen de Main en een steile beboste helling, en bestaat in de kern uit één lange straat.

Die straat loopt evenwijdig aan de rivier en is aan beide kanten volgebouwd met vakwerk. Zijstraatjes zijn er nauwelijks, en waar ze er zijn lopen ze meteen steil omhoog.

Halverwege ligt het marktplein, dat aan drie kanten door vakwerkhuizen wordt omsloten en aan de vierde kant openligt naar een kloof in de helling. Door die kloof liep vroeger het water van de berg naar de rivier.

Boven het stadje staat de Mildenburg, een burcht uit de twaalfde eeuw die door de aartsbisschoppen van Mainz is gebouwd om de rivier te beheersen. De klim duurt een kwartier.

Miltenberg telt ongeveer negenduizend inwoners. Vanaf de kade is alles binnen vijf minuten te lopen, en in twee uur heb je het gezien.

Een herberg met papieren uit 1590

Aan de hoofdstraat staat een pand dat zich de oudste herberg van Duitsland noemt.

De aanspraak steunt op een oorkonde uit 1590 waarin het als vorstelijk gastenverblijf wordt genoemd. Op dezelfde plek stond al eerder een huis met die functie, met vermeldingen die tot 1411 teruggaan.

Of het daarmee echt de oudste is, valt niet hard te maken; er zijn meer plaatsen in Duitsland met een vergelijkbare claim en de definitie van doorlopend in bedrijf is rekbaar. Wat vaststaat is de ouderdom van het gebouw en de papieren.

Het is een breed vakwerkhuis met een uitkragende bovenverdieping en een poort naar de binnenplaats. Er hebben keizers en keurvorsten overnacht op weg over de rivier.

Het is nog altijd hotel en restaurant. Wij hebben de openingstijden, tarieven en reistijden niet ter plaatse gecontroleerd.

Zuilen in het bos die nooit zijn afgemaakt

In de bossen rond het stadje liggen tientallen enorme stenen zuilen, en niemand weet precies waar ze heen hadden gemoeten.

Het zijn ruw gekapte kolommen van rode zandsteen, tot ongeveer acht meter lang en een meter dik, die in de elfde en twaalfde eeuw uit de rots zijn gehakt. Ze liggen nog waar ze zijn gemaakt.

Vervoer was het probleem. Zo'n zuil weegt vele tonnen en moest over de helling naar de rivier; dat is bij een deel misgelukt of nooit begonnen, en die zijn blijven liggen.

Wat er wel is weggekomen, is in kerken langs de Rijn en de Main terechtgekomen. Het rode zandsteen uit deze streek zit in de dom van Mainz en in tal van andere bouwwerken.

Er loopt een gemarkeerd pad langs een aantal van die zuilen. Het is een wandeling van een uur en het is een merkwaardige ervaring: middeleeuws bouwmateriaal dat al negenhonderd jaar op vervoer wacht.

De grens van het Romeinse Rijk

Aan de overkant van de rivier liep de buitengrens van het Romeinse Rijk, en die is hier goed te volgen.

De limes bestond uit een aarden wal met palissade, wachttorens op zichtafstand en forten erachter. Bij Miltenberg lagen er twee forten, en er zijn resten van muren, poorten en een badgebouw gevonden.

Het geheel staat sinds 2005 op de Werelderfgoedlijst, over een lengte van meer dan vijfhonderd kilometer van de Rijn tot de Donau. Het is het langste bodemmonument van Europa.

In het stadje staat een Romeinse steen die eeuwenlang voor een gedenksteen van een veldslag tegen Germaanse stammen is aangezien. Het is in werkelijkheid een altaarsteen; de naam is blijven hangen.

Miltenberg heeft daarnaast een oude Joodse geschiedenis, met een middeleeuws ritueel bad en een begraafplaats buiten de stad. De gemeenschap behoorde tot de oudste van Franken.

September en oktober

Oktober telt 65 reizen, september 56 en november 37. In januari komt hier niets langs, in februari 3 en in maart 9.

Het najaar is hier het drukst en dat is voor deze rivier gebruikelijk: de wijnoogst, de kleuren in het dal en aangename temperaturen van vijftien graden.

Anders dan bij Wertheim, verderop aan dezelfde rivier, is december hier geen topmaand: 18 tegen 65 in oktober. De kerstmarktreizen doen dit stadje minder vaak aan.

171 van de 468 reizen duren tien tot veertien dagen en 85 vijftien dagen of langer; dat zijn de lange tochten van Amsterdam naar Boedapest. Ze vertrekken uit Boedapest (108) en Amsterdam (99).

De havens die het vaakst op dezelfde reizen staan zijn Bamberg, Neurenberg, Budapest en Regensburg, met Würzburg op 294 en Bamberg op 275.

Waar je op moet letten

• Alles ligt aan één straat en is in twee uur bekeken.
• De burcht is een klim van een kwartier.
• Het zuilenpad duurt een uur en gaat door bos.
• Het stadje is klein; bij twee schepen wordt het vol.
• September en oktober zijn hier het drukst.