Haven · Duitsland
Er komen 653 reizen langs bij de Rijnkloof en er vertrekt er geen enkele. Dit is geen aanlegplaats maar een stuk rivier: het dal tussen Bingen en Koblenz, vijfenzestig kilometer lang.
Op dat stuk staan ongeveer veertig burchten en burchtruïnes, en dat is de hoogste dichtheid ter wereld. Ze staan er niet voor de sier.
De Rijn was in de middeleeuwen de belangrijkste handelsweg van Europa, en elke heer wiens grond aan het water lag, kon geld vragen aan wie erlangs voer. Een burcht op een rots met een ketting of een boot ervoor was genoeg om een schip te laten stoppen en te laten betalen.
Dat liep uit de hand. Op een gegeven moment lagen er tussen Bazel en de zee tientallen tolplaatsen, en de handel werd er onbetaalbaar door; in 1254 sloten de steden zich aaneen in een verbond dat een reeks illegale tolburchten heeft afgebroken.
Sinds 2002 staat het hele dal op de Werelderfgoedlijst, niet om één burcht maar om die opeenstapeling van tolgeschiedenis, wijnbouw en romantiek.
Bij Kaub ligt midden in het water een wit gebouw met een puntige voorkant, en dat is het eigenaardigste bouwwerk van het hele dal.
De Pfalzgrafenstein is in 1327 gebouwd op een rots in de rivier, en de vorm volgt die rots: smal, langgerekt, met een punt tegen de stroom in. Van een afstand lijkt het op een stenen schip dat voor anker ligt.
Het was een tolstation en niets anders. Er lag een ketting naar de oever en samen met de burcht Gutenfels op de heuvel erachter kon geen schip erlangs zonder te betalen; wie weigerde werd in de kelder gezet, die onder de waterlijn lag.
Het gebouw is nooit ingenomen en nooit verwoest, en dat is in dit dal uitzonderlijk. Je vaart er vlak langs.
De enige burcht op de oevers die eveneens nooit is verwoest, is de Marksburg bij Braubach; alle andere zijn een of meer keren verbrand, opgeblazen of afgebroken, veelal door Franse troepen in de zeventiende eeuw.
Halverwege het dal steekt een leisteenrots van honderdtweeëndertig meter loodrecht uit het water omhoog.
Bij die rots is de Rijn op zijn smalst en zijn diepst: nog geen honderd meter breed en plaatselijk vijfentwintig meter diep, met een sterke stroming en rotsen onder water. Er zijn door de eeuwen heen veel schippers verongelukt, en de vaargeul is er pas in de negentiende eeuw met springstof veiliger gemaakt.
Het verhaal van de vrouw die daarboven haar haren zit te kammen en schippers naar de ondergang lokt, klinkt oeroud maar is dat niet. Een Duitse schrijver bedacht het in 1801 voor een ballade in een roman, en Heinrich Heine maakte het in 1824 met een gedicht wereldberoemd.
Er bestond dus geen middeleeuwse sage; er bestond een gevaarlijke bocht, en de sage is er tweehonderd jaar geleden bij verzonnen. Dat maakt de plek niet minder indrukwekkend.
De schepen draaien er meestal het volume van dat lied bij op. Wij hebben de tarieven, reistijden en openingstijden niet ter plaatse gecontroleerd.
Tegen de hellingen aan weerskanten liggen terrassen met riesling, en op sommige plekken staan die onder een hoek van meer dan zestig graden.
Dat is te steil voor elke machine. Er wordt met de hand geplukt en op de allersteilste percelen hangt een kabellift om de manden naar beneden te krijgen; een deel van die percelen wordt inmiddels opgegeven omdat er geen arbeid voor te vinden is.
De reden dat het toch gebeurt is het gesteente. Leisteen warmt snel op en geeft die warmte 's nachts af, en de rivier weerkaatst het licht; daardoor rijpt de druif hier op een breedtegraad waar dat eigenlijk niet zou moeten.
Aan de rand van het dal ligt Rüdesheim, dat op 430 van de 653 reizen staat, met een steegje vol wijnlokalen dat de Drosselgasse heet en dat in het seizoen stampvol is.
411 van de reizen hier zijn van AmaWaterways. Dat betekent niet dat andere schepen dit stuk niet varen, maar dat die rederij het als aparte halte in haar routebeschrijving zet en andere niet.
December telt 78 reizen, november 63 en oktober 60. In januari komt hier vrijwel niets langs en in februari 9.
Dat december bovenaan staat komt door de kerstmarkten langs deze rivier, van Keulen tot Rüdesheim. Het is dan wel rond het vriespunt en het wordt om half vijf donker, waardoor je van het dal zelf weinig ziet.
Wie voor het landschap komt, kiest mei tot september. Dan vaart het schip dit stuk overdag en is er uitleg vanaf het dek; kijk vooraf na hoe laat je schip erdoor gaat, want dat verschilt per route en per richting.
325 van de 653 reizen duren zes tot negen dagen. Ze vertrekken uit Bazel (239) en Amsterdam (165), de twee uiteinden van de klassieke Rijnroute.
Deze 2 rederijen uit ons aanbod doen Rhine Gorge aan, samen goed voor 653 reizen.
| Rederij | Reizen langs Rhine Gorge | Vanaf p.p. |
|---|---|---|
| AmaWaterways | 537 | €1840 |
| Scenic River Cruises | 116 | €4203 |
Andere rederijen kunnen hier ook varen. Wat hierboven staat is wat wij kunnen boeken.
Deze havens staan het vaakst op dezelfde reizen als Rhine Gorge. Geen willekeurig lijstje: het getal is het aantal afvaarten waarop ze samen voorkomen.
516 afvaarten · pagina 22 van 22
