Cruises vanuit Longyearbyen

Naast deze plaats staan het eiland en de eilandengroep ook als haven

Er komen 152 reizen langs in Longyearbyen en er vertrekken er 64. Daarnaast staan er in het bestand nog twee records die geen aanlegplaats zijn.

Het ene heet naar het eiland waar deze plaats op ligt en heeft vijfenvijftig reizen; het andere heet naar de hele eilandengroep en heeft er vierenveertig. Bij elkaar negenennegentig.

Dat zijn geen kades maar gebieden van tienduizenden vierkante kilometers. Wat een reis daar precies aandoet valt er niet uit op te maken, en dat is bij een expeditie in dit gebied juist de vraag die telt.

Er staan bovendien nog vijf van zulke records die aan geen enkele reis hangen, met namen van nationale parken en van een fjord. Die doen niets, maar zij staan er wel.

Wat je hieruit moet meenemen: zoek hier niet alleen op deze plaatsnaam, en kijk bij elke reis naar de volledige havenlijst in plaats van naar het gebied.

Vijf maanden per jaar, en juli is de piek

Er wordt 5 maanden per jaar gevaren, van mei tot en met september. In de andere zeven maanden komt er niets.

juli telt eenentwintig afvaarten, juni dertien, augustus tien en september zeven. In mei zijn het er vier.

Dat is een strak seizoen, en dat komt door het ijs. In de winter zit het noorden van de eilandengroep dicht, en pas in juni komt er genoeg open water om er omheen te varen.

De keuze van de maand bepaalt hier meer dan waar ook wat je ziet. In juni ligt er nog sneeuw en zijn de vogelrotsen op hun drukst; in augustus is er het meest open water en de meeste kans om het hele eiland rond te varen.

De zon gaat hier van eind april tot eind augustus niet onder. Neem dus iets mee om je ogen mee af te dekken, want om twee uur 's nachts is het even licht als om twee uur 's middags.

Alleen kleine schepen, en dat is bij wet geregeld

De rederijen die hier varen zijn Hurtigruten Expeditions, Ponant, Silversea Cruises en Hapag-Lloyd Cruises, met daarachter Scenic, Seabourn en MSC. De schepen die je hier het vaakst ziet zijn MS Spitsbergen, MS Fram, Le Lyrial en Silver Endeavour.

Wat opvalt is dat vrijwel alles wat hier komt een expeditieschip is van een paar honderd passagiers. Dat is geen toeval en ook geen keuze van de rederijen.

In de wateren rond deze eilandengroep is zware stookolie verboden, en in de beschermde gebieden geldt bovendien een grens aan het aantal passagiers dat een schip aan boord mag hebben. Grote schepen komen daar dus niet.

Wat er wel is, is een handvol aanlopen van grotere schepen bij deze plaats zelf, want die valt buiten de beschermde gebieden. Die passagiers zien de stad en niet de eilandengroep.

Vijfenvijftig van de 152 reizen beginnen hier, vierentwintig in Bergen en tien in Reykjavik en Hamburg. De prijzen beginnen bij €6.390 en lopen op tot tachtigduizend zeshonderdvijfenzeventig; bij negentien reizen staat geen bedrag.

Een verdrag uit 1920 dat hier alles verklaart

Deze eilandengroep is Noors, maar op een manier die nergens anders bestaat.

In 1920 is er een verdrag gesloten waarin Noorwegen het gezag kreeg, maar waarin tegelijk werd vastgelegd dat de onderdanen van alle ondertekenende landen hier op gelijke voet mogen wonen en handeldrijven. Dat zijn er inmiddels ruim veertig.

Daardoor heb je hier geen visum nodig, van welk land je ook komt. De eilandengroep valt buiten Schengen; je hebt alleen een visum nodig voor Noorwegen zelf, want daar reis je doorheen.

Datzelfde verdrag verklaart waarom er verderop een Russisch mijnstadje ligt en waarom er een verlaten Sovjetnederzetting staat met een standbeeld van Lenin, het noordelijkste ter wereld.

De plaats zelf telt ongeveer vierentwintighonderd inwoners en is genoemd naar een Amerikaan die er in 1906 een kolenmijn begon. Die kolenwinning is inmiddels vrijwel geheel afgebouwd, en wat ervoor in de plaats komt is onderzoek en bezoek.

Wat hier wel en niet waar is

Over deze plaats doen twee verhalen de ronde, en het ene klopt en het andere niet.

Wat klopt: je mag de bebouwde kom niet uit zonder bescherming tegen ijsberen. Aan de rand van het dorp staan borden met een ijsbeer erop, en daarachter geldt de regel dat je een vuurwapen en afschrikmiddelen bij je hebt. Excursies regelen dat, maar in je eentje ga je daar niet wandelen.

Wat niet klopt: dat het hier verboden is om te sterven. Wat wel zo is, is dat er sinds 1950 niet meer wordt begraven, omdat de bodem het hele jaar bevroren is en lichamen niet vergaan. Wie overlijdt, wordt naar het vasteland gebracht.

Dat bevroren graf heeft in 1998 nog iets opgeleverd. Uit de lichamen van zeven mijnwerkers die in 1918 aan de Spaanse griep stierven is toen weefsel gehaald om het virus te onderzoeken.

In de berg buiten de plaats zit bovendien een kluis met ruim een miljoen zaadmonsters uit de hele wereld, als reservekopie voor het geval een land zijn eigen zaadbank verliest. Bezoeken kan niet: je kunt alleen de ingang zien, en die is een betonnen wig in de helling.

Wat je ziet als je verder komt

De aantrekkingskracht van dit gebied ligt niet in de plaats maar in wat eromheen ligt.

De eilandengroep telt ongeveer evenveel ijsberen als mensen. Ze leven op het pakijs en langs de kust, en een expeditie van een week of twee gaat er gericht naar op zoek, met de uitdrukkelijke waarschuwing dat het geen garantie is.

Verder zijn er walrussen op zandbanken, rendieren met korte poten die hier een eigen ondersoort vormen, poolvossen en vogelrotsen waar honderdduizenden alken en drieteenmeeuwen broeden.

Er staan geen bomen. Wat er groeit komt niet boven de enkels, en de kleuren zijn grijs, bruin, wit en het lichtblauw van de gletsjerfronten.

Zesendertig van de 152 reizen duren veertien nachten en tien elk vijftien en zestien. Dat is de lengte die je nodig hebt om echt om de eilanden heen te varen; met zeven nachten blijf je in het westen.

Wij hebben de afstanden, vaartijden en tarieven niet ter plaatse gecontroleerd.

Waar je op moet letten

• Zoek ook op de eiland- en de gebiedsnaam. Negenennegentig reizen staan onder records die geen kade zijn.
• Kijk naar de reisduur. Onder de veertien nachten vaar je niet om de eilanden heen.
• Van oktober tot en met april vaart hier niets.
• Je mag de bebouwde kom niet uit zonder ijsbeerbescherming. Regel dat via een excursie.
• De zon gaat 's zomers niet onder. Neem een slaapmasker mee.
• De zaadkluis is niet te bezoeken; je ziet alleen de ingang.