Cruises naar Hiroshima

Een ruïne die bewust niet is opgeruimd

Aan de rivier staat een uitgebrand gebouw met een blootliggend koepelskelet, en dat staat daar met opzet.

Op 6 augustus 1945 ontplofte de bom vrijwel recht boven dit pand, op ongeveer zeshonderd meter hoogte en honderdzestig meter van de gevel. Juist doordat de drukgolf van bovenaf kwam en niet van opzij, bleven delen van de muren en het staal van de koepel staan.

Alles eromheen was weg. Van de driehonderdvijftigduizend mensen in de stad waren er aan het eind van dat jaar naar schatting honderdveertigduizend omgekomen.

Over dit gebouw is decennialang gestreden. Veel inwoners wilden het slopen omdat het de herinnering levend hield; anderen vonden dat dat precies de bedoeling moest zijn. In 1966 besloot de gemeenteraad het te bewaren.

Het staat sinds 1996 op de Werelderfgoedlijst, waarbij de Verenigde Staten en China bezwaar maakten. Het wordt om de zoveel jaar gestut zodat het blijft staan zoals het die dag werd achtergelaten.

Het park en het museum

Aan de overkant ligt een park van twaalf hectare op de plek waar tot 1945 de dichtstbebouwde wijk van de stad lag.

Midden erin staat een betonnen boog die de doden overdekt, met daaronder een kist met de namen van alle slachtoffers, ook die van later. Als je er doorheen kijkt, staat de ruïne precies in de opening en brandt er een vlam tussenin.

Het museum ernaast is zwaar. Er liggen persoonlijke voorwerpen met de verhalen erbij: een driewieler, een lunchtrommel, een horloge dat om acht uur vijftien stilstond, en kleding van schoolkinderen die die ochtend in de stad aan het werk waren.

Er staat ook een monument voor de kinderen, met daaronder duizenden gevouwen papieren kraanvogels die uit de hele wereld worden opgestuurd. Dat gaat terug op een meisje dat op haar tweede werd blootgesteld, op haar twaalfde aan leukemie stierf en tijdens haar ziekte kraanvogels vouwde.

Het bezoek staat vrijwel altijd op het programma en het is confronterend. Overslaan mag, en die keuze maak je beter vooraf dan ter plaatse.

Trams die die ochtend reden

Wie in de stad rondrijdt, ziet iets waar geen bord bij staat.

Hiroshima heeft een uitgebreid tramnet, en een paar wagens daarvan reden ook op 6 augustus 1945. Ze waren beschadigd maar niet vernield, en al binnen drie dagen na de bom reed er weer een tram, wat voor de bevolking een teken was dat de stad niet was opgehouden te bestaan.

Twee van die wagens rijden nog steeds, af en toe, in de gewone dienst. Ze zijn aan hun ronde vorm te herkennen en er wordt in de stad met genegenheid over gesproken.

De stad zelf is verder volledig nieuw, met brede lanen en veel groen, aangelegd volgens een plan uit 1949 dat Hiroshima uitdrukkelijk tot vredesstad bestempelde.

Het kasteel is een nabouw uit 1958; het origineel uit 1590 was een van de weinige die op een vlakte in plaats van op een heuvel stonden.

Een poort die in zee staat

Op een half uur varen ligt een eiland dat de tegenhanger van dit alles is.

Voor de kust van Miyajima staat een houten poort van bijna zestien meter hoog in het water. Bij vloed lijkt hij te drijven; bij eb loop je er over het zand naartoe en kun je eronder gaan staan.

De poort hoort bij een schrijn die op palen boven de vloedlijn is gebouwd, met gangen en een toneel die bij hoog water boven zee hangen. Dat is zo gedaan omdat het eiland zelf als heilig gold: gewone mensen mochten er niet zomaar voet zetten, dus werd het heiligdom aan de rand gebouwd.

Die opvatting is eeuwenlang letterlijk genomen. Er mocht op het eiland niet worden geboren en niet worden gestorven; zwangere vrouwen en stervenden werden naar het vasteland gebracht, en er is tot in de twintigste eeuw geen begraafplaats geweest.

Er lopen tamme herten rond en er is een kabelbaan naar de berg. Reken op een halve dag. Wij hebben de tarieven, reistijden en openingstijden niet ter plaatse gecontroleerd.

Maart en oktober

Maart telt 79 reizen, oktober 61 en september 45. Juli telt er 15 en januari 11.

Die maartpiek is de kersenbloesem, die in deze streek eind maart en begin april valt; rond het kasteel en langs de rivieren staan er honderden bomen. Het najaar is de tweede piek, met helder weer en rode esdoorns op Miyajima.

De zomer valt daartussen weg: een regentijd in juni en juli, gevolgd door hitte boven de vijfendertig graden en hoge luchtvochtigheid, met kans op tyfoons.

185 van de 307 reizen duren vijftien dagen of langer en 183 tien tot veertien. Ze vertrekken vooral uit Tokyo (256).

De havens die het vaakst op dezelfde reizen staan zijn Busan, Zuid-Korea, Nagasaki, Japan, Kagoshima, Japan en Shimizu, Japan, met Busan op 309 en Nagasaki op 279.

Waar je op moet letten

• Het museum is zwaar. Overslaan mag; beslis dat vooraf.
• Miyajima kost een halve dag, inclusief de veerboot.
• Kijk het getij na als je onder de poort wilt lopen.
• De tram brengt je overal vanaf de haven.
• Eind maart en oktober zijn de aangenaamste maanden.