Cruises vanuit Helsinki

Een vesting op zes eilanden voor de haven

Er komen 608 reizen langs in Helsinki en er vertrekken er 93. Het schip vaart de stad binnen langs een archipel, en op de laatste eilanden voor de haven ligt het belangrijkste van deze aanlegdag.

Suomenlinna is vanaf 1748 door Zweden gebouwd, dat toen over Finland heerste, als bolwerk tegen Rusland. Het beslaat zes eilanden, er liggen kilometers muur en er staan honderden kanonnen opgesteld.

Het is die vesting nooit gelukt waarvoor ze bedoeld was. In 1808 gaf het garnizoen zich zonder noemenswaardige strijd over aan de Russen, en Finland werd een Russisch grootvorstendom; de vesting is er zelf van eigenaar gewisseld zonder dat er om gevochten is.

Er wonen nu ongeveer achthonderd mensen, en het staat sinds 1991 op de Werelderfgoedlijst. Vanaf de Marktplaats vaart er elk half uur een veerboot heen die vijftien minuten doet; dat is gewoon openbaar vervoer.

Twee kerken die niets met elkaar te maken hebben

Boven de haven staan twee kathedralen die het verhaal van deze stad in steen vertellen.

De witte domkerk aan het Senaatsplein is in 1852 voltooid, in de tijd dat de Russische tsaar Helsinki tot hoofdstad had gemaakt en er een classicistisch centrum liet neerzetten dat op Sint-Petersburg moest lijken. Het plein eromheen is daar het gaafste voorbeeld van.

Een paar honderd meter verderop staat de Uspenski-kathedraal, van rode baksteen met gouden koepels: de grootste orthodoxe kerk van West-Europa, gebouwd in 1868 voor de Russische gemeenschap.

Een derde is van heel andere orde. De Temppeliaukio-kerk uit 1969 is in de rots uitgehakt: de muren zijn onbewerkt graniet en het dak is een koperen schijf op glazen ribben. De akoestiek is zo goed dat er concerten worden gegeven.

Alles ligt binnen een straal van anderhalve kilometer, dus dit is te lopen als je kade in de buurt van het centrum ligt.

Welke kade je krijgt, scheelt een halfuur

Dit is het praktische punt van deze haven, want er zijn meerdere aanlegplaatsen en ze liggen niet allemaal even handig.

De kades bij Katajanokka en de Zuidhaven liggen tegen het centrum aan; van daaruit loop je in tien minuten naar het Senaatsplein. Hernesaari ligt zuidelijker en is een wandeling van een half uur of een tramrit. De Westhaven ligt weer een andere kant op.

Er rijdt een tram door de hele stad die eenvoudig te gebruiken is, en de kaartjes koop je bij een automaat of met een app. Welke kade je krijgt staat op je reisbescheiden; wij hebben de reistijden en tarieven niet ter plaatse gecontroleerd.

Wie tijd overhoudt: de Marktplaats aan het water is een echte markt met vis, bessen en gebreide waren, en er staan kraampjes waar je zalmsoep eet. In de overdekte hal ernaast, uit 1889, zitten de vaste handelaren.

Waarom hier zoveel saunas staan

Finland heeft ongeveer drie miljoen saunas op vijfenhalf miljoen inwoners, en dat is geen toeristische anekdote maar een gemiddelde.

Het is er een gewoonte die eeuwen teruggaat en die tot 2020 op de UNESCO-lijst van immaterieel erfgoed is gezet. Vrijwel elk huis heeft er een, en er zijn publieke saunas waar je zo naar binnen loopt.

Aan het water bij Hernesaari staat er een met een terras en een trap de zee in, ook als daar ijs op ligt. Dat laatste is de bedoeling: opwarmen, afkoelen in het water, en opnieuw.

Wie dat te ver gaat: Helsinki is bekend om vormgeving, en het Designdistrict tussen de Uudenmaankatu en de Fredrikinkatu heeft winkels en werkplaatsen van glas, textiel en meubels. De namen die je daar tegenkomt zijn dezelfde die in Nederlandse woonwinkels staan.

Het hele jaar door, en dat is voor de Oostzee ongewoon

Juni telt 13 afvaarten, mei 12 en augustus 9, maar januari telt er 8 en december ook 8. Dat is voor een Oostzeehaven opvallend.

De verklaring zit in wat er vertrekt. Hurtigruten heeft hier 42 van de 93 afvaarten, en dat zijn geen Oostzeerondjes maar reizen die naar het noorden gaan, ook in de donkere maanden, met het noorderlicht als reden.

Bij de aanlopen ligt het anders: die volgen wel het gewone zomerseizoen van de Oostzee, met vertrek uit Kopenhagen (133), Oslo (82) en Warnemünde (65).

Wat per seizoen enorm verschilt is het licht. In juni is het 's nachts nauwelijks donker; in december komt de zon rond negen uur op en gaat om drie uur onder, en dan ligt er vaak ijs in de haven waar ijsbrekers doorheen gaan.

De havens die het vaakst op dezelfde reizen staan zijn Kopenhagen, Tallinn, Oslo en Trondheim, met Tallinn op twee uur varen aan de overkant.

Waar je op moet letten

• Suomenlinna gaat met de gewone veerboot, elk half uur vanaf de Marktplaats.
• Niet elke kade ligt bij het centrum; kijk je reisbescheiden na.
• Het centrum is compact: drie kathedralen binnen anderhalve kilometer.
• Ook in de winter aanbod, doordat een deel van de afvaarten naar het noorden gaat.
• Tallinn ligt op twee uur varen, maar dat past niet op een aanlegdag.