Cruises naar Scorsbysund

Een naam met een letter te weinig en geen punt op de kaart

Dit record heet Scorsbysund, en dat is niet hoe deze plek heet. Het gaat om Scoresby Sund, het fjordenstelsel aan de oostkust van Groenland, genoemd naar de Britse walvisvaarder die het in 1822 in kaart bracht.

Er staan bij dit record bovendien helemaal geen coordinaten. Op een kaart is deze aanloop dus niet terug te vinden, en dat terwijl het om een van de grootste geografische verschijnselen op aarde gaat.

Dat is hier extra opvallend, want het bestand heeft de gegevens wel. Op zeventien van deze achttien reizen staat namelijk ook Ittoqqortoormiit, het dorp aan de monding van dit fjord, en dat record heeft wel een punt en wel de juiste spelling.

Die twee zijn geen dubbeling. Het fjord en het dorp zijn verschillende plekken op dezelfde reis: je vaart het stelsel in en je gaat bij het dorp aan land. Dat het fjord als aparte aanloop wordt genoemd, is dus terecht.

Wat wel opvalt is het verschil in omvang. Aan het dorp hangen vierenveertig reizen en aan dit record achttien. Er zijn dus zevenentwintig reizen die het dorp wel noemen en het fjord niet, terwijl zij er zonder uitzondering doorheen varen.

Het grootste fjordenstelsel ter wereld

Wat je hier binnenvaart is geen fjord maar een stelsel van fjorden. De monding is bijna dertig kilometer breed, en de armen lopen tot driehonderdvijftig kilometer het ijskapgebied in.

Op de diepste plekken staat er ruim veertienhonderd meter water, en de wanden lopen tot tweeduizend meter recht omhoog. Er is nergens ter wereld een fjordenstelsel van deze omvang.

Wat het bijzonder maakt voor een schip zijn de ijsbergen. Aan het binnenste eind kalven gletsjers rechtstreeks in het water, en de bergen die daarvan afbreken drijven het stelsel uit. Zij lopen in de ondiepere delen vast en blijven daar soms jaren liggen.

Dat betekent ook dat de doorvaart niet vanzelf spreekt. Hoe ver een schip komt, hangt af van het ijs van dat jaar, en dat verschilt sterk. Reken erop dat het programma ter plaatse wordt bepaald.

Ten noorden van dit stelsel begint het nationaal park van Noordoost-Groenland, dat met bijna een miljoen vierkante kilometer het grootste ter wereld is en waar niemand woont.

Vier rederijen, en dit is een dure pagina

De aanlopen komen van Scenic Ocean Cruises, Silversea Cruises, Crystal Cruises en Ponant. Acht komen van de eerste, zes van de tweede, drie van de derde en een van de vierde, en elke rederij vaart hier met precies een schip.

Alle vier zijn expeditieschepen met een versterkte romp en een paar honderd passagiers. Dat is hier geen keuze maar een vereiste: er is geen kade, en er is ijs.

De prijzen lopen van achtduizend zeshonderdtwintig euro tot tachtigduizend zeshonderdvijfenzeventig. Bij twee van de achttien reizen ontbreekt het bedrag.

De reizen duren van tien tot zevenenvijftig nachten, met drie van veertien en drie van vijftien nachten als grootste groepen. Zes van de achttien duren twee weken of korter.

Acht reizen beginnen in Reykjavik, vier in Oslo en drie in Longyearbyen op Spitsbergen; verder een in Lissabon, een in Kopenhagen en een in Amsterdam. Er vertrekt hier zelf niets, dus er staat geen vanafprijs op deze pagina.

Vier maanden, en dat is alles wat kan

Er wordt 3 maanden per jaar aangelegd. juli telt acht aanlopen, augustus zeven, juni twee en september een. Van oktober tot en met mei komt hier niets.

Dat is geen keuze van de rederijen maar een gevolg van het ijs. De monding van dit stelsel ligt tot in juni dicht en vriest in oktober weer aan; het venster waarin een schip erin kan is een maand of drie.

Alle achttien reizen dragen Europa, het Poolgebied en IJsland. Dat eerste ziet er bij Groenland vreemd uit, maar wij hebben het nagelopen en het klopt: alle achttien doen werkelijk IJslandse of Noorse havens aan, en dat zijn Europese havens.

Een aanloop valt in 2026, acht in 2027 en negen in 2028.

Reken erop dat het hier ook in juli en augustus koud is. De temperatuur komt zelden boven de tien graden en het water is bijna nul.

Het dorp waar meer honden dan mensen wonen

Aan de monding van dit stelsel ligt een dorp van ongeveer driehonderdvijftig inwoners, en dat is de enige bewoonde plek in een gebied zo groot als Frankrijk. De dichtstbijzijnde andere nederzetting ligt achthonderd kilometer verderop.

Het dorp is in 1925 gesticht toen Denemarken families uit het westen van Groenland hierheen verplaatste, deels om aanspraak op deze kust te onderbouwen. De huizen zijn in felle kleuren geschilderd, wat in de sneeuw en de poolnacht een praktische functie heeft.

Er wonen meer sledehonden dan mensen. Die worden in de zomer aangelijnd buiten het dorp gehouden en zijn geen huisdieren; kom er niet bij in de buurt zonder begeleiding.

Waar de bewoners van leven is jacht en visserij: zeehond, narwal, ijsbeer en muskusos, met quota. Er is een winkel, een school en een postkantoor, en de bevoorrading komt twee keer per jaar per schip.

Wat je op het water kunt zien zijn muskusossen op de oevers, walrussen op het ijs en met enig geluk een ijsbeer. Dat laatste is precies de reden dat je hier nooit zonder gewapende begeleiding aan land gaat. Wij hebben de afstanden, vaartijden, openingstijden en tarieven niet ter plaatse gecontroleerd.

Waar je op moet letten

• Er staan geen coordinaten bij dit record. Op de kaart vind je deze aanloop niet terug.
• Kijk ook bij Ittoqqortoormiit. Daar staan vierenveertig reizen, ruim het dubbele.
• Het ijs bepaalt hoever je komt. Het programma wordt ter plaatse vastgesteld.
• Je komt met een rubberboot aan land. Er is geen kade en je gaat met begeleiding.
• Dit is een dure pagina. De goedkoopste reis kost achtduizend zeshonderdtwintig euro.
• Het seizoen is juli en augustus. Daarbuiten ligt de monding dicht.
• De vaargebieden kloppen allemaal, ook het Europese; dat komt van IJsland en Noorwegen.