Cruises naar Pauillac

Vijf duizend inwoners, en de duurste wijn ter wereld

Er komen 146 riviercruises langs in Pauillac, aan de Gironde ten noorden van Bordeaux.

Het dorp heeft vijfduizend inwoners en is de aanlegplaats van de Médoc, de streek waar Château Lafite Rothschild, Latour, Mouton Rothschild en Pichon Longueville staan. Van de vijf wijnhuizen die in 1855 als hoogste klasse werden aangemerkt, liggen er drie binnen deze gemeente.

De rederijen zijn AmaWaterways, Scenic River Cruises, Explora Journeys en CroisiEurope. Wat er verder op dezelfde reizen staat is Bordeaux, Libourne, Blaye en Saint Emilion, en verder Blaye, Cadillac en Saint-Émilion.

Dit zijn de reizen door de Bordeauxstreek: rondjes van zeven of acht nachten vanuit Bordeaux, over de Gironde, de Dordogne en de Garonne. Er wordt in die week geen zee gezien; het is varen over rivieren met wijngaarden aan weerszijden.

De kade ligt aan de dorpskom, met een rij huizen en cafés eraan. Je stapt van de loopplank het dorp in.

De indeling van 1855

Om te begrijpen waarom deze paar vierkante kilometer zoveel gewicht hebben, moet je één jaartal kennen.

Voor de wereldtentoonstelling van 1855 in Parijs vroeg keizer Napoleon III om een rangschikking van de wijnen van Bordeaux. De makelaars stelden die op aan de hand van wat de wijnen op dat moment opbrachten, en verdeelden zestig wijnhuizen uit de Médoc in vijf klassen.

Die lijst is sindsdien vrijwel niet gewijzigd. Er is één verandering geweest: Mouton Rothschild ging in 1973 na decennia lobbyen van de tweede naar de eerste klasse, en dat is de enige keer.

Dat betekent dat een indeling uit 1855 vandaag nog steeds de prijs van een fles bepaalt. Een eerste klasse uit een goed jaar kost honderden tot duizenden euro's; een wijn van een naburig perceel dat destijds niet op de lijst kwam, een fractie daarvan.

Wat de grond bijzonder maakt is de kiezel. De Médoc ligt op afzettingen die de rivier heeft achtergelaten: grind dat overdag warmte opneemt en 's nachts afgeeft, en dat water doorlaat zodat de wortels diep gaan. De cabernet sauvignon rijpt daarop, en die druif is hier de basis.

De naburige gemeenten Saint-Estèphe, Saint-Julien en Margaux liggen binnen twintig kilometer en hebben elk hun eigen benaming.

Een bezoek aan een château

De excursies vanaf deze kade gaan vrijwel allemaal naar een wijnhuis, en het is goed om te weten wat je krijgt.

Een château in de Médoc is meestal geen kasteel maar een landhuis met bedrijfsgebouwen. Enkele zijn wel echt spectaculair: Cos d'Estournel heeft pagodes op het dak, gebouwd door een eigenaar die op India handelde, en Pichon Longueville staat als een sprookjeskasteel aan de weg.

De rondleiding gaat langs de gistkuipen, tegenwoordig vaak van roestvrij staal, en daarna het vat: de wijn rijpt hier achttien tot vierentwintig maanden op eiken barriques van 225 liter, waarvan een deel elk jaar wordt vervangen.

Bij de grote namen is proeven van de topwijn zeldzaam; wat je krijgt is de tweede wijn, gemaakt van de percelen of de vaten die het eerste etiket niet halen. Dat is geen afgang maar een bewuste selectie, en het is de manier waarop de meeste mensen deze huizen ooit drinken.

Mouton Rothschild heeft daarnaast een museum met kunst, en een etiket dat sinds 1945 elk jaar door een andere kunstenaar wordt ontworpen: Picasso, Bacon, Warhol, Kandinsky en Jeff Koons hebben er een gemaakt.

Kopen kan, en dat is ter plaatse niet altijd goedkoper dan bij een goede handel in Nederland. Wat je hier wel vindt zijn jaargangen en tweede wijnen die de export niet halen.

Wat er verder in de streek ligt

De Gironde is met een breedte tot elf kilometer het grootste estuarium van West-Europa, gevormd waar de Dordogne en de Garonne samenkomen.

Blaye ligt aan de overkant en heeft een vesting van Vauban uit 1689 die op de werelderfgoedlijst staat, met een compleet stadje binnen de muren.

Saint-Émilion ligt aan de Dordognekant, op een uur rijden: een middeleeuws stadje op een kalksteenheuvel met een kerk die volledig uit de rots is gehakt, de grootste van zijn soort in Europa. Ook werelderfgoed.

Bordeaux zelf is de hoofdstad van de streek en heeft een achttiende-eeuws stadsfront langs de Garonne dat over anderhalve kilometer doorloopt. La Cité du Vin daar is een museum over wijn wereldwijd, in een gebouw dat de vorm van wijn in een glas moet oproepen.

Aan de Atlantische kant, op een uur rijden, ligt de Dune du Pilat: het hoogste zandduin van Europa, honderdtien meter en nog steeds groeiend, waar je vanaf bovenop over de oceaan en het bos kijkt.

Wat je hier eet is lamsvlees uit Pauillac, dat een eigen beschermde naam heeft, en entrecôte à la bordelaise: rundvlees op wijnstokken gegrild met een saus van rode wijn en merg.

Wanneer de schepen komen

Er zijn 10 maanden met aanlopen, met oktober als drukste maand.

Dat oktober bovenaan staat is de oogst. De cabernet wordt hier eind september en in oktober binnengehaald, en dan zijn de wijnhuizen in bedrijf; een rondleiding tijdens de vinificatie is iets anders dan een rondleiding in een lege kelder.

Het seizoen loopt van maart tot november. Het weer is in de zomer tweeëntwintig tot dertig graden en in het voor- en najaar twaalf tot twintig, met regen die uit de Atlantische Oceaan komt.

April en mei zijn groen en rustig, met de wijnstokken die uitlopen.

De rivier heeft hier getij: de Gironde staat in open verbinding met de oceaan, en het verschil tussen eb en vloed loopt op tot enkele meters. Dat bepaalt de vaartijden en soms het uur waarop een schip aanlegt of vertrekt.

Betalen gaat met euro en met pin. In het dorp is beperkt gelegenheid; voor een fles uit de kelder van een château neem je een kaart mee die grote bedragen aankan.

De aanlopen zijn vaak lang, met een overnachting aan de kade, omdat de afstanden op deze route klein zijn. Dat geeft een avond in het dorp, en dat is bij Pauillac een rustige.