Cruises naar Haugesund

De vaarweg die het land zijn naam gaf

Er komen 383 reizen langs in Haugesund en er vertrekt er geen enkele. Vlak langs deze plaats loopt een smalle zeestraat tussen het eiland Karmøy en het vasteland, en die is belangrijker dan hij eruitziet.

Dat water heette Nordvegen, de weg naar het noorden. Het was de enige route langs deze kust die binnendoor ging, beschut tegen de open zee, en wie hem beheerste beheerste de scheepvaart tussen zuid en noord.

Uit die naam is het woord Noorwegen ontstaan. Het land is dus vernoemd naar deze vaarweg, en niet andersom.

Aan die zeestraat, bij Avaldsnes, stond de oudste koningszetel van het land. Harald Schoonhaar, die Noorwegen volgens de overlevering rond 872 tot één rijk maakte, had er zijn hof, en hij deed dat precies om die doorvaart.

Van de 383 reizen vertrekken er 190 uit Southampton; dit is vooral een Britse fjordenroute.

Een steen die de wereld zou beëindigen

Bij Avaldsnes staat een stenen kerk uit ongeveer 1250, en daarnaast staat een steen die schever is dan hij zou moeten.

Het is een rechtopstaande zuil van ruim zeven meter, uit de bronstijd, en hij helt naar de kerkmuur toe. Op het smalste punt zit er nog een paar centimeter tussen.

Volgens de overlevering breekt de wereld ten einde op de dag dat de steen de muur raakt. Dat heeft ertoe geleid dat geestelijken er door de eeuwen heen met beitels stukjes af zouden hebben gehakt om de zaak te vertragen.

De steen heet Maria's naainaald, en of dat verhaal over die beitels waar is valt niet te bewijzen; dat er in de negentiende eeuw metingen zijn begonnen om de helling bij te houden, wel.

Op hetzelfde terrein staat een nagebouwde boerderij uit de vikingtijd, met een langhuis dat je in kunt, en een bezoekerscentrum dat grotendeels ondergronds is gebouwd. Wij hebben de openingstijden, tarieven en reistijden niet ter plaatse gecontroleerd.

Het monument voor de eenwording

Aan de kust ten noorden van de stad staat een obelisk van zeventien meter, omringd door negenentwintig kleinere stenen.

Die is in 1872 opgericht bij het duizendjarig bestaan van het koninkrijk, op de plek waar Harald Schoonhaar volgens de overlevering begraven ligt. De negenentwintig stenen staan voor de gebieden die hij verenigde.

Het gedenkteken is er gekomen in een tijd waarin Noorwegen onder Zweeds bestuur stond en de eigen geschiedenis nadrukkelijk werd opgezocht. De onthulling is toen twee jaar te laat gekomen, en dat is nooit helemaal rechtgezet.

Ernaast ligt een strand met wit zand en er staat een zonnewijzer van steen. Het is een half uur lopen vanaf het centrum of tien minuten met de bus.

Of Harald hier echt ligt, is niet vastgesteld. Bij opgravingen in de negentiende eeuw zijn wel graven gevonden, maar niets dat het verhaal bevestigt.

Gebouwd op haring

Haugesund zelf is jong: het kreeg pas in 1854 stadsrechten, en het dankt zijn bestaan aan één vis.

In de negentiende eeuw kwam de haring in enorme scholen naar deze kust, en de plaats groeide binnen decennia van een gehucht tot een stad van tienduizenden. Er werd gezouten, gerookt en verscheept, en er is in korte tijd veel geld verdiend.

Aan de kade staat een beeld van een vrouw die haring schoonmaakt; dat werk werd vrijwel volledig door vrouwen gedaan, staand, in de kou, tegen stukloon.

Toen de haring in de twintigste eeuw wegbleef, is de stad overgestapt op scheepvaart en later op de offshore. Er zit nog steeds een grote rederijgemeenschap.

In augustus is er een jazzfestival dat naar die haring is vernoemd en dat de hele binnenstad inneemt.

Er staat in de stad verder een beeld van Marilyn Monroe. Haar vader zou uit deze streek zijn geëmigreerd, en de plaats heeft dat verhaal met beide handen aangegrepen; hard bewijs voor die afstamming is er niet en de kwestie is nooit sluitend uitgezocht.

Alleen in de zomer

Juni telt 74 reizen, juli 71 en september 64. In januari komt hier niets langs, in februari 2 en in november en december elk 3.

Dat is de Noorse fjordenkalender: van april tot september wordt er gevaren en daarbuiten niet. De schepen die hier komen zijn groot en varen vanuit Britse en Duitse havens.

In die maanden is het hier vijftien tot twintig graden, met lange lichte avonden. Het regent in dit deel van Noorwegen veel, ook midden in de zomer.

188 van de 383 reizen duren zes tot negen dagen en 149 tien tot veertien. De havens die het vaakst op dezelfde reizen staan zijn Southampton, Stavanger, Kopenhagen en Olden, met Stavanger op 196.

De kade ligt aan de stad, dus je kunt lopen.

Waar je op moet letten

• De kade ligt aan het centrum; alles is te lopen.
• Avaldsnes ligt tien kilometer verderop, met de bus.
• Het monument is een half uur lopen langs de kust.
• Neem regenkleding mee, ook in juli.
• Alleen van april tot september komen hier schepen.