Cruises naar Harstad

Bijna alles hier is de lijndienst

Er komen 603 reizen langs in Harstad en er vertrekt er geen enkele. Van die reizen zijn er 385 van Hurtigruten, en 381 beginnen in Bergen.

Dat maakt deze haven een schakel op de kustlijn die sinds 1893 elke dag van Bergen naar Kirkenes vaart en terug. Post, vracht en bewoners gaan mee naast reizigers, en het schip stopt ook als er niemand wil uitstappen.

Je ziet dat terug in de spreiding over het jaar: maart en oktober tellen elk 46 reizen en april 20. Bij een gewone Noorse cruisehaven scheelt dat een factor vijf of meer; hier nauwelijks een factor twee.

398 van de aanlopen duren tien tot veertien dagen, wat overeenkomt met de hele vaart heen en terug langs de kust.

Zoals overal op die lijn geldt: het schip ligt hier vaak kort, en of je aanloop overdag of 's nachts valt hangt van de vaarrichting af. Kijk dat vooraf na.

De noordelijkste middeleeuwse stenen kerk ter wereld

Op een landtong drie kilometer buiten de stad staat een witte kerk die er onopvallend uitziet en dat niet is.

Trondenes kerk is rond 1400 voltooid en is daarmee het noordelijkste middeleeuwse stenen kerkgebouw dat er staat. Er is een houten voorganger geweest die tot in de elfde eeuw teruggaat.

De muren zijn ruim twee meter dik en er zaten schietgaten in. Dat is geen bouwkundige overdaad maar noodzaak geweest: de kerk moest bij een aanval als schuilplaats dienen, en er lag een aarden wal omheen.

Binnen staan drie altaarkasten uit het einde van de vijftiende eeuw, in Noord-Duitsland gemaakt en per schip aangevoerd. Dat er zulke kostbare stukken naar deze uithoek gingen, zegt iets over hoe rijk de streek toen was; de handel in gedroogde vis liep hier langs.

De kerk is nog in gebruik en er staat een historisch centrum naast waar het verhaal van de streek wordt verteld.

Het grootste kanon dat ooit op land heeft gestaan

Op diezelfde landtong staat iets wat de meeste bezoekers niet verwachten: een kanon met een loop van bijna twintig meter.

De Duitsers hebben hier in de oorlog vier stukken geschut van veertig komma zes centimeter kaliber neergezet, oorspronkelijk bedoeld voor slagschepen die nooit zijn afgebouwd. Ze moesten de doorvaart naar Narvik afsluiten, waar het ijzererts vandaan kwam.

Zo'n stuk woog ruim vijftienhonderd ton, schoot een granaat van achthonderd kilo en had een bereik van ongeveer zesenvijftig kilometer, ver genoeg om de hele zeestraat te bestrijken. Het geldt als het zwaarste geschut dat ooit op land in gebruik is geweest.

Er staat er nog één van, en het is te bezoeken. Het ligt op een actief militair terrein, dus dat gaat met een gids en op vaste tijden.

Wij hebben de tarieven, reistijden en openingstijden niet ter plaatse gecontroleerd.

Licht en donker in uitersten

Harstad ligt op bijna negenenzestig graden noorderbreedte, ruim boven de poolcirkel, en dat bepaalt het jaar.

Van eind mei tot eind juli komt de zon niet onder. Dat is geen schemering maar echt daglicht om drie uur 's nachts, en het is voor de meeste bezoekers wennen; verduisterende gordijnen zijn er standaard.

Daartegenover staat de poolnacht van eind november tot half januari, waarin de zon niet boven de horizon komt. Het is dan niet pikdonker: rond het middaguur is er een paar uur blauw schemerlicht, en dat is een van de redenen dat mensen juist dan komen.

In die maanden is de kans op noorderlicht het grootst, en Harstad ligt precies onder de gordel waar het het vaakst voorkomt. Een heldere hemel is voorwaarde en die is hier niet vanzelfsprekend.

De temperatuur valt mee door de Golfstroom: in januari rond het vriespunt en in juli een graad of vijftien.

De stad en het eiland

Harstad telt ongeveer vijfentwintigduizend inwoners en ligt op Hinnøya, na Spitsbergen het grootste eiland van Noorwegen.

De stad zelf is zakelijk van aard: er zit sinds de jaren zeventig de olie- en gasindustrie van Noord-Noorwegen, met kantoren en een haven die daarop is ingericht. Verwacht geen houten vissersdorp.

Wat er wel is, is een festival: eind juni vindt hier het grootste kunstenfestival van Noord-Noorwegen plaats, met concerten, theater en tentoonstellingen door de hele stad.

Verder ligt de Vesterålen om de hoek, met de bergen die recht uit zee komen, en zijn er tochten naar zeearenden en walvissen.

Waar je op moet letten

• Het schip ligt hier vaak kort; kijk de dienstregeling na.
• De kerk en het kanon liggen buiten de stad, drie kilometer.
• Het kanon bezoek je met een gids; het is militair terrein.
• Middernachtszon van eind mei tot eind juli, poolnacht in december.
• Het hele jaar bereikbaar, anders dan de meeste Noorse havens.