Cruises naar Falmouth, Jamaica

Een haven die voor één scheepstype is gebouwd

Er komen 309 reizen langs in Falmouth en er vertrekt er geen enkele. Deze kade bestaat pas sinds 2011, en ze is er gekomen voor schepen die nergens anders in Jamaica konden liggen.

Toen de grootste cruiseschepen ter wereld in de vaart kwamen, paste geen enkele Jamaicaanse haven. De rederij en de havenautoriteit hebben daarom samen deze kade aangelegd, met een uitgebaggerde geul van ruim vier kilometer.

Er kunnen twee van die schepen tegelijk liggen. Op zulke dagen komen er meer bezoekers aan land dan het stadje inwoners heeft.

Achter de kade ligt een ommuurd terrein met winkels, terrassen en een pleintje in koloniale stijl. Dat is nieuw gebouwd en het is niet de stad.

De echte stad begint achter de poort. Dat verschil is groot en het is eerlijk om het te weten voordat je uitstapt.

Georgiaanse straten, van suiker en slavernij betaald

Falmouth is in 1769 aangelegd en heeft een van de best bewaarde verzamelingen Georgiaanse bouwkunst van de Caribische regio.

Het stratenplan is een raster, met houten en stenen huizen met veranda's, luiken en fijn houtsnijwerk. Ze zijn gebouwd in de decennia rond 1800, toen dit de rijkste haven van het eiland was.

Die rijkdom kwam van suiker en rum van de plantages in het achterland, en dus van tot slaaf gemaakte mensen. Falmouth was tevens een van de havens waar slavenschepen aanlegden.

Na de afschaffing van de slavernij in de jaren dertig van de negentiende eeuw stortte de suikereconomie in, en met de komst van de stoomvaart verloor de haven haar functie. De stad is daarna anderhalve eeuw nauwelijks veranderd, en juist daaraan dankt ze haar gaafheid.

Veel panden verkeren in slechte staat; er lopen herstelprojecten maar het gaat langzaam. Een rondleiding met een plaatselijke gids levert hier meer op dan zelf ronddwalen.

Water in de leidingen voor New York

Er is één ding waar de inwoners graag op wijzen, en het klopt.

Falmouth had aan het eind van de achttiende eeuw stromend water in de straten en in een deel van de huizen, aangevoerd uit de Martha Brae-rivier met een systeem van goten en leidingen. Dat was er eerder dan in New York.

De reden was praktisch: de haven moest schepen van vers water kunnen voorzien en de suikerfabrieken hadden water nodig. Wat als bedrijfsvoorziening begon, kwam ook de stad ten goede.

Die rivier is nog steeds de reden dat mensen het achterland in gaan. Er wordt op bamboevlotten van ongeveer negen meter overheen gevaren, staand geboomd door één vlotter, door een dal met bamboe en varens.

Verderop ligt Good Hope, een plantagehuis uit 1755 op een heuvel, met de bijgebouwen en het uitzicht over de vallei. Wij hebben de tarieven, reistijden en openingstijden niet ter plaatse gecontroleerd.

De lagune die licht geeft, en waarom je hem meestal mist

Even ten oosten van de stad ligt een lagune waar het water 's nachts oplicht als je erin beweegt.

Dat komt door eencellige algen die bij aanraking een lichtflits afgeven. Ze gedijen hier doordat zoet rivierwater en zout zeewater in een ondiepe, warme baai mengen; er zijn wereldwijd maar een handvol plekken waar dit zo sterk voorkomt.

Wie er 's avonds in zwemt, ziet zijn eigen armen blauwgroen oplichten en het kielzog van de boot een lichtspoor trekken. Het werkt alleen in het donker en het is bij volle maan minder goed te zien.

En daar zit het probleem voor een aanlegdag: de meeste schepen vertrekken in de namiddag. Voor deze lagune moet je dus een reis treffen waarbij het schip 's avonds blijft liggen, en dat is uitzondering.

Vraag het na voordat je een excursie boekt. Overdag is er niets van te zien en is het een gewone lagune.

Winter, zoals overal in de regio

Januari telt 52 reizen, december 48 en november 44. Mei en juni tellen er elk 9 en juli en augustus elk 12.

Dat is het Caribische patroon: de vloot ligt hier van november tot april en verhuist in de zomer naar Europa en Alaska. Het weer verschilt minder dan die verdeling doet vermoeden, al is het van juni tot november orkaanseizoen.

203 van de 309 reizen duren zes tot negen dagen en 69 tien tot veertien. Dat zijn de korte rondjes vanuit Florida.

Ze vertrekken uit Miami (87), Fort Lauderdale (81) en Port Canaveral (37).

De havens die het vaakst op dezelfde reizen staan zijn George Town, Grand Cayman, Miami, Cozumel en Fort Lauderdale, met George Town op 203 en Cozumel op 172.

Waar je op moet letten

• Het terrein bij de kade is nieuw gebouwd; de stad ligt erachter.
• Neem een plaatselijke gids voor de Georgiaanse straten.
• De lichtgevende lagune werkt alleen 's avonds; check de vertrektijd.
• Er wordt aangesproken buiten de poort; afdingen is normaal.
• Van mei tot oktober komt hier weinig langs.