Cruises naar Bamberg

Een stadhuis dat de burgers midden in de rivier bouwden

Er komen 552 reizen langs in Bamberg en er vertrekt er geen enkele. Midden in de rivier de Regnitz staat een gebouw op een kunstmatig eiland, met aan weerskanten een brug ernaartoe.

Dat is het oude stadhuis, en het staat daar door een ruzie. De stad was verdeeld: aan de ene oever zat de bisschop met zijn dom en zijn hof, aan de andere de burgerij met haar handel.

Toen de burgers een stadhuis wilden, weigerde de bisschop hun daarvoor grond te geven. Ze sloegen daarop palen in de rivierbedding, brachten er stenen op aan en bouwden hun stadhuis op de grens tussen de twee gebieden, waar geen van beiden iets over te zeggen had.

Wat er nu staat is achttiende-eeuws en van buiten helemaal beschilderd met taferelen in perspectief; op één plek steekt een gebeeldhouwd been uit de muur naar buiten. Aan de ene kant hangt er nog een vakwerkhuisje aan, dat boven het water uitsteekt.

De hele oude stad staat sinds 1993 op de Werelderfgoedlijst en is een van de grootste van Europa die ongeschonden bewaard zijn gebleven.

Het enige pausengraf ten noorden van de Alpen

Op de heuvel boven de rivier staat de dom, met vier torens en twee koren, gebouwd in de dertiende eeuw op de resten van twee eerdere kerken.

Daarbinnen ligt paus Clemens II, die in 1046 tot paus werd gekozen terwijl hij bisschop van Bamberg was en die na een jaar overleed. Hij wilde hier begraven worden, en dat is het enige pausengraf boven de Alpen.

Interessanter voor de meeste bezoekers is een ruiterbeeld dat hoog tegen een pijler staat, gemaakt rond 1235. Het is het eerste vrijstaande ruiterstandbeeld sinds de Romeinse tijd, in steen uitgehakt.

Wie het voorstelt weet niemand. Er zijn tientallen kandidaten genoemd, van Hongaarse en Duitse koningen tot een figuur uit de Openbaring, en er is voor geen enkele een sluitend bewijs. Dat het beeld daardoor iets ongrijpbaars houdt, maakt het alleen maar bekender.

De stad ligt op zeven heuvels en noemt zichzelf daarom het Frankische Rome. Wij hebben de openingstijden, tarieven en reistijden niet ter plaatse gecontroleerd.

Bier dat naar rook smaakt

In Bamberg wordt een biersoort gemaakt die je nergens anders in deze vorm tegenkomt.

Rookbier ontstaat doordat de mout boven een vuur van beukenhout wordt gedroogd in plaats van met warme lucht. Dat was vroeger de gewone manier; toen er in de achttiende eeuw ovens kwamen die met hete lucht werkten, verdween die smaak overal behalve hier.

Het resultaat smaakt naar gerookt spek en het is even wennen. De brouwerij die er het bekendst om is, schenkt het in een gelagkamer met houten banken en tapt rechtstreeks uit het vat.

De stad heeft ongeveer tien brouwerijen op zevenenzeventigduizend inwoners, en de streek eromheen heeft de hoogste brouwerijdichtheid ter wereld: in Opper-Franken staan er ruim tweehonderd, veel ervan in dorpen van een paar honderd mensen.

Onder de heuvels liggen bovendien kilometers gangen die in het zandsteen zijn uitgehakt om bier koel te bewaren; een deel is te bezoeken.

Waar de Main overgaat in het kanaal

Deze haven ligt op een scharnierpunt van de Europese binnenvaart, en dat verklaart waarom je hier langskomt.

Bij Bamberg begint het Main-Donaukanaal, dat de Main met de Donau verbindt en daarmee de Noordzee met de Zwarte Zee. Wie van Amsterdam naar Boedapest vaart, gaat hier van het ene stroomgebied naar het andere.

Aan dat idee is ruim twaalfhonderd jaar gewerkt. Karel de Grote liet in 793 al een gracht graven tussen twee zijrivieren; dat werk is vastgelopen in de modder en de resten liggen er nog. Latere pogingen strandden op geld en techniek.

Het huidige kanaal is pas in 1992 geopend, na dertig jaar bouwen en veel verzet vanwege de schade aan het Altmühldal. Het klimt met zestien sluizen naar vierhonderdzes meter boven zeeniveau, het hoogste punt dat een schip in Europa kan bereiken.

219 van de 552 reizen duren tien tot veertien dagen en 122 vijftien dagen of langer; dat zijn de lange doorvaarten. Ze vertrekken uit Amsterdam (127) en Boedapest (123).

Het najaar is het drukst

Oktober telt 79 reizen, september 75 en november 44. In januari komt hier niets langs en in februari 4.

December telt er 40, en dat zijn de kerstmarktreizen; Bamberg heeft er een op het plein bij de dom en staat verder bekend om zijn kerststalletjes, die in de weken rond kerst in tientallen kerken en etalages in de stad staan opgesteld.

In het najaar is het hier tien tot vijftien graden en is de stad rustiger dan in de zomer.

De havens die het vaakst op dezelfde reizen staan zijn Neurenberg, Budapest, Regensburg en Keulen, met Neurenberg op 398 en Regensburg op 333.

De rederijen zijn Emerald Cruises, Scenic River Cruises, AmaWaterways en Viva Cruises met schepen als Emerald Luna, Emerald Astra, Scenic Opal en Scenic Jade. De aanlegplaats ligt aan de rand van het centrum; het is ongeveer een kwartier lopen naar het stadhuis in de rivier.

Waar je op moet letten

• Het centrum is te lopen, maar de dom staat op een heuvel.
• Rookbier is even wennen. Bestel eerst een klein glas.
• Kinderkopjes overal; draag stevige schoenen.
• Hier gaat de Main over in het kanaal naar de Donau.
• September en oktober zijn het drukst, december is kerstmarkt.