Cruises naar Antarctica

Op een groot schip kom je niet aan land

Er komen 266 reizen langs in Antarctica en er vertrekt er geen enkele. Voordat je iets boekt, is dit het belangrijkste wat je moet weten, en het staat zelden groot in een aanbieding.

Rondreizen over het continent bestaan niet, en een rondreis zoals je die van een land kent al helemaal niet: je ziet de Zuidpool zelf nooit, die ligt ruim duizend kilometer landinwaarts op een ijskap van drie kilometer dik. Wat een zuidpoolcruise heet, is een reis naar het schiereiland en de eilanden ervoor.

Naast de expeditierederijen hieronder vaart ook Holland America Line dit gebied, maar anders: met een groot schip dat een paar dagen langs de kust vaart zonder aan land te gaan. De rederij noemt dat zelf scenic cruising. Wie voet aan wal wil zetten, heeft een expeditieschip nodig.

De rederijen die hier varen hebben zich verbonden aan afspraken die het aantal bezoekers aan wal beperken. Op een landingsplaats mogen er hooguit honderd mensen tegelijk staan, en er mag maar één schip tegelijk liggen.

Het gevolg is een harde grens: schepen met meer dan vijfhonderd passagiers zetten niemand aan land. Zo'n reis is een vaartocht langs de kust waarbij je alles vanaf het dek ziet.

Schepen met minder dan vijfhonderd passagiers mogen wel landen, maar in groepen die elkaar afwisselen. Op een schip van tweehonderd kom je een paar keer per dag aan wal; op een schip van vijfhonderd sta je vaker te wachten.

Kijk dus naar het aantal passagiers voordat je naar de prijs kijkt. Dat ene getal bepaalt of je op het continent staat of ernaar kijkt.

Twee dagen door het ruigste water dat er is

Tussen Zuid-Amerika en Antarctica ligt de Drakepassage, achthonderd kilometer open water, en die moet je over.

Op die breedtegraad ligt geen land om de zee tegen te houden. De stroming rond Antarctica loopt er ononderbroken omheen en stuwt meer water voort dan alle rivieren ter wereld bij elkaar; door de vernauwing tussen Kaap Hoorn en de Zuidelijke Shetlandeilanden wordt dat samengeperst.

De oversteek duurt ongeveer twee dagen, heen en terug. Zeelieden noemen het spottend het meer of de schudder, want het is of vrijwel vlak of buitengewoon zwaar, en je weet vooraf niet welk van de twee je krijgt.

Er is een alternatief. Vanuit Punta Arenas in Chili vliegen kleine toestellen in twee uur naar King George Island, waar je aan boord stapt; 73 van de 266 reizen beginnen zo.

Dat scheelt vier dagen en de kans op zeeziekte, en het kost meer. Het risico is het weer: bij slecht zicht gaat de vlucht niet en kun je dagen vastzitten.

Een continent zonder eigenaar

Antarctica is het enige werelddeel waar geen land iets te zeggen heeft, en dat is met opzet zo geregeld.

Zeven landen hadden er in de twintigste eeuw aanspraken op gemaakt, die elkaar deels overlapten. In 1959 is er een verdrag getekend dat die aanspraken niet afwijst maar bevriest: ze bestaan op papier en er wordt niets mee gedaan.

Datzelfde verdrag verbiedt alle militaire activiteit en, sinds een aanvulling uit 1991, elke vorm van mijnbouw. Het continent is bestemd voor wetenschap, en dat is het sindsdien.

Er wonen geen mensen. In de zomer zitten er ongeveer vijfduizend onderzoekers op stations verspreid, in de winter een tiende daarvan, en verder is er niemand.

Wat je bezoekt is bovendien vrijwel altijd het schiereiland, de noordelijke punt die naar Zuid-Amerika wijst. Dat is het mildste en toegankelijkste deel; het continent zelf strekt zich daarachter nog vierduizend kilometer uit.

Wat je ziet, en wanneer

Het seizoen loopt van eind oktober tot begin maart, en binnen die vijf maanden verandert er veel.

In november ligt er nog veel ijs, zijn de landschappen ongerept wit en beginnen de pinguïns hun nesten te bouwen. Dat is de periode voor wie het ijs wil zien.

In december en januari liggen er eieren en lopen er kuikens; het is dan het lichtst, met vierentwintig uur daglicht, en het drukst. Januari telt 88 van de 266 reizen.

In februari en maart zijn de kuikens groot, ruien de pinguïns en is de kans op walvissen het grootst, want die zijn dan vetgemest. Het ijs is dan verder teruggetrokken, waardoor schepen zuidelijker komen.

Wat je aantreft zijn ezelspinguïns, kinbandpinguïns en adéliepinguïns, zeeluipaarden, krabbeneters en bultruggen. Er gelden regels over afstand houden, en je kleding en laarzen worden voor elke landing gestofzuigd en ontsmet om geen zaden of ziektes mee te brengen.

Wat een reis hierheen kost

Dat komt door de schepen. Er zijn ijsversterkte rompen nodig, kleine aantallen passagiers, gidsen met kennis van biologie en geologie, en rubberboten met bemanning; die kosten laten zich niet over duizenden passagiers uitsmeren.

127 van de reizen duren vijftien dagen of langer en 117 zes tot negen; die laatste zijn de vluchtreizen die de Drakepassage overslaan.

Ze vertrekken uit Ushuaia (113), Buenos Aires (81) en King George Island (73). De havens die het vaakst op dezelfde reizen staan zijn South Shetland Islands, Ushuaia, King George Island en Puerto Williams.

De rederijen zijn Silversea Cruises, Hurtigruten Expeditions, Ponant en Hapag-Lloyd Cruises met schepen als Silver Endeavour, Silver Wind, Silver Cloud en MS Roald Amundsen. Wij hebben de tarieven, vaarschema's en toelatingsvoorwaarden niet ter plaatse gecontroleerd.

Waar je op moet letten

• Boven vijfhonderd passagiers ga je niet aan land. Kijk daar eerst naar.
• Twee dagen Drakepassage per kant, tenzij je vliegt.
• November voor ijs, februari voor walvissen.
• Neem zeeziektemiddel mee, ook als je er nooit last van hebt.
• Alleen van eind oktober tot begin maart.