Cruises naar Skagen

Waar twee zeeën op elkaar botsen

Er komen 320 reizen langs in Skagen en er vertrekt er geen enkele. Ten noorden van de plaats loopt een zandtong de zee in die na een paar kilometer ophoudt, en daar gebeurt iets wat je zelden ziet.

Op dat punt komen het Skagerrak en het Kattegat samen, en die twee stromen botsen op elkaar. Je ziet twee golfpatronen uit verschillende richtingen tegen elkaar aan lopen en een schuimende lijn vormen die zich telkens verplaatst.

Dat gebeurt doordat het water uit de twee zeeën verschilt in zoutgehalte, temperatuur en dichtheid. Het water uit het Kattegat is minder zout, want daar komt het water van de Oostzee doorheen, en het mengt daardoor niet zomaar.

Je kunt tot de punt lopen of je laten brengen met een tractor die een aanhanger met banken trekt. Zwemmen mag er niet: de stroming tussen de twee is levensgevaarlijk.

Het is het noordelijkste punt van Denemarken, en dat je er met één voet in elke zee kunt staan is de foto die iedereen maakt.

Een kerk die tot aan de toren onder het zand ligt

Een paar kilometer landinwaarts steekt een witte toren uit een duin omhoog, en daaronder zit een kerk.

Die kerk is in de veertiende eeuw gebouwd en was toen de grootste van de streek. Vanaf de achttiende eeuw begon het zand haar te overstuiven; de gemeente moest zich elke zondag naar binnen graven.

In 1795 hebben ze het opgegeven. Het kerkgebouw is afgebroken en alleen de toren is blijven staan, als baken voor schepen, en de duinen hebben de rest bedekt.

Dat verstuiven had een oorzaak: er was te veel bos gekapt en te veel heide begraasd, waardoor het zand niets meer tegenhield. Het is later met dennen en helmgras vastgelegd, en dat is te zien aan het bos dat er nu staat.

Even verderop ligt een duin die nog wel beweegt, ongeveer vijftien meter per jaar naar het oosten. Wij hebben de openingstijden, tarieven en reistijden niet ter plaatse gecontroleerd.

Schilders die op het licht afkwamen

Rond 1875 begonnen kunstenaars naar dit vissersdorp te komen, en dat is niet toevallig gegaan.

Het licht hier is anders doordat er van drie kanten zee is en het zand het licht van onderen terugkaatst. Schilders die buiten wilden werken in plaats van in een atelier, vonden dat precies wat ze zochten.

Er ontstond een groep die de Skagenschilders is gaan heten, met onder anderen Peder Severin Krøyer, Anna Ancher en Michael Ancher. Ze schilderden vissers op het strand, avonden aan zee en elkaar.

Anna Ancher is de enige van de groep die hier is geboren, en zij geldt als de beste van het stel; haar werk gaat over binnenkamers en licht dat door een raam valt.

Er is een museum met een grote verzameling, en het huis van de Anchers is als woonhuis ingericht met hun eigen inboedel. Beide liggen op loopafstand.

De huizen zijn geel om een reden

Vrijwel alle huizen in Skagen zijn okergeel met witte randen en rode daken, en dat is niet spontaan zo gegroeid.

De kleur is in de negentiende eeuw voorgeschreven en heet Skagengeel. Ze zou zijn ontstaan uit een goedkope verf van oker die met de hand werd aangemaakt, en is later vastgelegd omdat het geheel er beter van werd.

De daken hebben witte strepen langs de nokken en randen. Dat is oorspronkelijk kalk, aangebracht om de pannen op hun plaats te houden en te dichten.

De plaats telt ongeveer achtduizend inwoners en is in de zomer een van de duurste vakantieplaatsen van Denemarken. In juli en augustus staan de straten vol.

Het is nog steeds een echte vissershaven; er wordt garnaal, schol en tong aangevoerd, en de visafslag draait door.

Een kort seizoen met een piek in mei

Mei telt 70 reizen, juli 63 en juni 60. In november en januari komt hier vrijwel niets langs.

Dat mei bovenaan staat komt door de reizen die aan het begin van het seizoen vanuit Britse en Duitse havens de Oostzee in gaan; Skagen ligt precies op de hoek waar je omheen moet.

In die maanden is het hier vijftien tot twintig graden en waait het bijna altijd. Het is een van de zonnigste plekken van Denemarken, juist doordat de wind de bewolking wegblaast.

134 van de 320 reizen duren vijftien dagen of langer en 132 tien tot veertien. Ze vertrekken uit Southampton (99), Kopenhagen (74) en Kiel (66).

De havens die het vaakst op dezelfde reizen staan zijn Kopenhagen, Southampton, Kiel en Tallinn, met Oslo op 189.

Waar je op moet letten

• Niet zwemmen bij de punt; de stroming is levensgevaarlijk.
• De tractor rijdt heen en terug; lopen kan ook, drie kilometer.
• De kerktoren staat los in het duin; de kerk ligt eronder.
• Het waait hier bijna altijd. Neem een windjack mee.
• Alleen van april tot oktober komen hier schepen.