Haven · Servië
De stad ligt op de punt waar de Sava in de Donau stroomt, en die ligging heeft haar geen geluk gebracht.
Wie vanuit Midden-Europa naar de Balkan wil, of andersom, komt hier langs. Kelten, Romeinen, Byzantijnen, Hongaren, Serviërs, Ottomanen en Oostenrijkers hebben er allemaal om gevochten; de stad is naar schatting veertig keer verwoest en telkens weer opgebouwd.
Dat verklaart waarom je hier weinig oude gebouwen ziet en veel negentiende- en twintigste-eeuwse. Wat er stond is meestal een keer plat gegaan.
Op de spits tussen de twee rivieren staat de vesting Kalemegdan, en die is de uitzondering. De naam is Turks en betekent zoiets als vestingveld; in de muren zitten Romeinse, Byzantijnse, Ottomaanse en Oostenrijkse lagen door elkaar.
Het is nu een stadspark met uitzicht over de samenvloeiing, en je loopt er in twintig minuten heen vanaf het centrum.
Kijk je vanaf de vesting naar de overkant van de Sava, dan kijk je naar iets wat lang een ander land was.
De wijk Zemun hoorde bij het Habsburgse rijk terwijl Belgrado Ottomaans was. De grens tussen twee wereldrijken liep dus dwars door wat nu één stad is, en dat is pas in 1918 opgeheven.
Dat zie je er nog aan af. Zemun heeft lage huizen met binnenplaatsen, een Midden-Europese kerktoren en smalle straatjes die tegen een heuvel oplopen, terwijl het centrum van Belgrado breed en negentiende-eeuws is.
Bovenop die heuvel staat de Gardoštoren uit 1896, gebouwd door de Hongaren ter gelegenheid van hun duizendjarig bestaan. Vanaf daar zie je beide rivieren.
Aan de kade eronder liggen visrestaurants, en op het water liggen drijvende cafés die splavovi heten; die zijn in de stad een instituut.
Op een plein in het zuiden van de stad staat een van de grootste orthodoxe kerken ter wereld, en de bouwgeschiedenis ervan is die van het land.
De kerk van de heilige Sava staat op de plek waar de Ottomanen in 1595 de resten van die heilige zouden hebben verbrand, als vergelding voor een opstand. Er is in 1935 begonnen met bouwen.
Toen kwam de oorlog, daarna het communisme, en decennialang gebeurde er niets; het gebouw stond er als een lege betonnen schil. Pas na 1985 ging het verder.
De koepel van vierduizend ton is in één keer op de grond gemetseld en daarna met vijzels vijftig meter omhooggetild, wat vijfendertig dagen duurde. Het interieur is bekleed met duizenden vierkante meters gouden mozaïek, en dat is pas rond 2020 klaargekomen.
Je kunt naar binnen, en dat is gratis; bedek schouders en knieën. Wij hebben de openingstijden, tarieven en reistijden niet ter plaatse gecontroleerd.
Voor veel reizen is Belgrado het opstappunt voor het bijzonderste stuk van de hele rivier.
Ongeveer honderdvijftig kilometer verderop snijdt de Donau zich door de Karpaten heen, over honderd kilometer, met wanden van honderden meters hoog. Dat heet de IJzeren Poort, en op het smalste punt is de rivier nog geen tweehonderd meter breed.
Dat was eeuwenlang de gevaarlijkste doorvaart van Europa, met stroomversnellingen en rotsen net onder de waterspiegel; schepen werden er met ossen tegen de stroom in getrokken. In de Romeinse tijd is er een weg in de rotswand uitgehakt, en er staat nog een gedenkplaat van keizer Trajanus.
Tussen 1964 en 1984 zijn er twee stuwdammen gebouwd, en daarmee werd de doorvaart veilig. Er ging wel iets voor verloren: het eiland Ada Kaleh, waar een Turkssprekende gemeenschap met een moskee en een bazaar woonde, is onder water verdwenen en de bewoners zijn verspreid.
In de rotswand is tussen 1994 en 2004 een gezicht uitgehakt van ruim veertig meter hoog, van de Dacische koning Decebalus. Het geldt als het grootste rotsreliëf van Europa en je vaart er vlak langs.
Oktober telt 92 reizen, september 83 en april 74. In januari komt hier niets langs, in februari 1 en in december 7.
Opvallend is de dip in juli, met 49, tussen april en oktober in. Dat komt door de hitte: in de Pannonische vlakte loopt het in hoogzomer op naar vijfendertig graden en meer, en dat is voor een stadswandeling zwaar.
Er speelt nog iets mee dat je zelden in een brochure leest: bij aanhoudende droogte zakt het waterpeil op de Donau, en dan kunnen schepen op de ondiepe stukken niet verder. Passagiers worden dan met bussen om het probleem heen gebracht of van schip gewisseld. Dat gebeurt vooral in augustus en september.
245 van de 426 reizen duren zes tot negen dagen en 232 tien tot veertien. Ze vertrekken uit Boedapest (108), Giurgiu (82) en Boekarest (69); dit ligt op de lange Donau richting de Zwarte Zee.
De havens die het vaakst op dezelfde reizen staan zijn Budapest, Rousse, Giurgiu en Vidin.
Deze 7 rederijen uit ons aanbod doen Belgrado aan, samen goed voor 426 reizen.
| Rederij | Reizen langs Belgrado | Vanaf p.p. |
|---|---|---|
| AmaWaterways | 232 | €2640 |
| Emerald Cruises | 86 | €2729 |
| Nicko Cruises | 48 | €1649 |
| Scenic River Cruises | 43 | €4346 |
| Viva Cruises | 10 | €2995 |
| A-ROSA | 5 | €2098 |
| Celebrity Cruises | 2 | — |
Andere rederijen kunnen hier ook varen. Wat hierboven staat is wat wij kunnen boeken.
Deze havens staan het vaakst op dezelfde reizen als Belgrado. Geen willekeurig lijstje: het getal is het aantal afvaarten waarop ze samen voorkomen.
309 afvaarten · pagina 7 van 13
Emerald Astra · vanuit Budapest
Emerald Astra · vanuit Budapest
Emerald Astra · vanuit Budapest
Scenic Amber · vanuit Boekarest
