Cruises vanuit Athene (Lavrion)

Zilver dat een vloot betaalde

Er komen 326 reizen langs in Lavrion en er vertrekken er 165. Deze havenplaats, zestig kilometer ten zuidoosten van Athene, heeft één keer de loop van de Europese geschiedenis bepaald.

Athene heeft twee havens en dat is hier het eerste dat telt. Piraeus ligt tegen de stad aan en is met de metro te doen; Lavrion ligt zestig kilometer naar het zuidoosten, aan de punt van Attica, en daar heb je een bus of taxi nodig. Staat Lavrion op je boeking, reken dan op ruim een uur naar de Akropolis.

Onder Lavrion zit zilverhoudend loodglans, en dat werd al in de bronstijd gedolven. In 483 voor Christus stuitte men op een ader die veel rijker was dan alles daarvoor.

Het gebruik was dat zo'n meevaller onder de burgers werd verdeeld: iedere Athener zou tien drachmen krijgen. Themistokles stelde voor het geld in plaats daarvan aan oorlogsschepen te besteden.

De volksvergadering ging akkoord en er werden tweehonderd triremen gebouwd. Drie jaar later, in 480, versloeg die vloot bij Salamis de Perzische armada.

Zonder dat besluit was er geen Atheense vloot geweest. Wat er dan met Griekenland was gebeurd, weet niemand, maar de vijfde eeuw waarin Athene zijn tempels, toneelstukken en filosofie voortbracht, is met dit zilver begonnen.

Wat er onder de grond gebeurde

Aan die welvaart zat een kant die in de schoolboeken vaak ontbreekt.

In de mijnen van Lavrion werkten op het hoogtepunt tienduizenden tot slaaf gemaakte mensen. De gangen waren zo laag dat er liggend of gehurkt moest worden gewerkt, met een olielampje dat een paar uur brandde.

Het erts werd boven de grond gebroken, gewassen in bekkens waarvan de resten er nog liggen, en gesmolten. Bij dat smelten kwam lood vrij, en de grond in deze streek is er tot vandaag mee vervuild.

Xenofon schreef in de vierde eeuw voor Christus een verhandeling waarin hij voorstelde het aantal mijnwerkers uit te breiden tot tienduizenden, als staatsinvestering. Dat geeft aan hoe er over die mensen werd gedacht.

In de negentiende eeuw is de winning hervat door een Frans-Italiaanse onderneming, die het afval van de oudheid opnieuw verwerkte omdat de antieke methoden onvolledig waren. De fabrieksgebouwen uit die tijd staan er nog als industrieel erfgoed.

Een tempel op een klif

Tien kilometer van de kade ligt Kaap Soenion, en daar staat wat waarschijnlijk de meest gefotografeerde tempelruïne van Griekenland is na de Akropolis.

De tempel van Poseidon is rond 444 voor Christus gebouwd op een rots van zestig meter boven zee, op het zuidelijkste punt van Attika. Er staan nog vijftien van de oorspronkelijke achtendertig zuilen overeind.

De plek is gekozen om zichtbaarheid. Zeelieden die Athene naderden zagen deze tempel als eerste, en het was hun laatste baken bij vertrek.

In een van de zuilen staat de naam Byron gekerfd. De Engelse dichter bezocht de plek in 1810; of hij het zelf heeft gedaan is niet zeker, maar het staat er.

De zonsondergang is er het drukste moment. Voor een aanlegdag geldt: de rit duurt een kwartier en de tempel is in een uur gezien. Wij hebben de openingstijden, tarieven en reistijden niet ter plaatse gecontroleerd.

Waarom schepen hier liggen en niet in Piraeus

Lavrion is een kleine haven en dat is precies waarom hij wordt gebruikt.

Piraeus is de grootste passagiershaven van Europa en verwerkt miljoenen veerbootpassagiers per jaar. Voor een cruiseschip betekent dat drukte, wachttijd en hogere havengelden.

Lavrion heeft sinds de jaren negentig een eigen aanlegplaats en ligt aan dezelfde kust, met een rit van ongeveer een uur naar het centrum van Athene. Voor korte rondreizen door de Egeïsche eilanden is dat een werkbaar alternatief.

Dat zie je terug in de cijfers. 203 van de 326 reizen zijn van één rederij, Celestyal, die op dit soort korte eilandenrondes is gespecialiseerd.

Reken op vervoer: bij de kade zelf is weinig, en de bus naar Athene duurt langer dan de afstand doet vermoeden.

Het stadje zelf telt ongeveer tienduizend inwoners en heeft een haventje met vissersboten, een paar tavernes aan het water en een archeologisch museum met vondsten uit de mijnen. Dat is in een uur gedaan.

Wie in Athene de Akropolis wil zien, moet rekenen op twee uur reizen heen en terug plus de wachtrij. Bij een schip dat ‘s ochtends vertrekt is dat krap.

De kortste reizen die wij tellen

201 van de 326 reizen duren minder dan vijf dagen. Dat is uitzonderlijk: bij vrijwel elke andere haven zijn dat er een handvol of geen.

Het gaat om rondes van drie of vier dagen langs een vaste reeks eilanden. Kusadasi staat op 305 van de vermeldingen, Mykonos, Patmos en Santorini elk op 206.

Dat verklaart ook de vanafprijs van €319, de laagste die je in Griekenland zult vinden: voor drie nachten betaal je nu eenmaal minder dan voor tien.

Oktober telt 41 reizen, september 32 en maart 24. In december, januari en februari komt hier niets langs.

Wat opvalt is hoe vlak de rest van het jaar is: van maart tot november schommelt het tussen de 17 en de 41. Dit is geen haven met één seizoenspiek maar een lijndienst die het hele vaarseizoen doorloopt.

Waar je op moet letten

• Dit is niet Piraeus; Athene is een uur rijden.
• Kaap Soenion is een kwartier en vult een halve dag.
• De reizen hier zijn kort; drie of vier nachten is de regel.
• Bij de kade is weinig; regel vervoer.
• Van december tot februari vaart hier niets.