Cruises vanuit Antwerpen

April telt bijna drie keer zoveel reizen als elke andere maand

Er komen 414 reizen langs in Antwerpen en er vertrekken er 6. April telt er 88, terwijl geen enkele andere maand boven de 41 uitkomt.

Die piek heeft één oorzaak: de bollenvelden. Riviercruises door Nederland en België worden in het voorjaar als tulpenreis verkocht, met de Keukenhof en de velden in de Bollenstreek als hoogtepunt, en Antwerpen ligt op die route.

Van de 414 reizen vertrekken er 141 uit Amsterdam, en de havens die het vaakst meegaan zijn Dordrecht, Gent, Brussel en Veere. Het is dus een rondje door de delta.

Wie buiten april gaat, treft een rustiger route aan met dezelfde steden en zonder de bloemen. Voor Nederlandse reizigers is dat een overweging: dit is een reis die je grotendeels langs eigen en Vlaams water maakt.

235 van de reizen duren zes tot negen dagen en 32 hoogstens vijf; er zitten korte weekendtochten tussen.

Tweehonderd jaar afgesloten van zee

Dit is het stuk geschiedenis dat een Nederlandse bezoeker het meest aangaat, en het is niet vleiend.

Antwerpen was in de zestiende eeuw de rijkste stad van Europa. Hier kwamen de specerijen, de Engelse wol en het zilver uit Amerika samen, en er stond sinds 1531 de eerste beurs ter wereld die als gebouw voor dat doel was neergezet.

Toen de stad in 1585 na een beleg weer in Spaanse handen kwam, sloten de opstandelingen uit het noorden de Schelde af. Schepen konden er niet meer door, en die afsluiting is bij de Vrede van Münster in 1648 vastgelegd.

Dat duurde ruim twee eeuwen. De handel verplaatste zich naar Amsterdam, dat er zijn gouden eeuw aan te danken heeft, en Antwerpen zakte weg tot een provinciestad.

Pas in 1863 kocht België het recht van vrije doorvaart af, deels betaald door de landen die er belang bij hadden. Sindsdien is de haven weer gegroeid tot de tweede van Europa.

Een schilderij waar Japanners voor komen

In de kathedraal, met honderddrieëntwintig meter de hoogste van de Lage Landen, hangen vier werken van Rubens.

Het bekendste is de kruisafneming uit 1614. Dat is een groot werk, maar wat het buiten Europa beroemd maakt is iets anders: het speelt de hoofdrol in een Engelse kinderroman uit 1872 over een arme jongen en zijn hond, die dat schilderij wil zien en aan het eind onder dat doek doodvriest.

Dat boek is in Europa vrijwel vergeten en in Japan en Korea juist enorm populair; er zijn tekenfilmseries van gemaakt die generaties kinderen hebben gezien. Japanse bezoekers komen daar speciaal voor naar deze kerk.

Bij de kathedraal ligt daarom een gedenksteen met de jongen en de hond erop, geschonken door een Japans bedrijf. Vlamingen die er langslopen weten meestal niet waar het over gaat.

Verder in de stad staat het woonhuis van Rubens zelf, met zijn atelier en tuin, op tien minuten lopen. Wij hebben de openingstijden, tarieven en reistijden niet ter plaatse gecontroleerd.

Waar de diamanten doorheen gaan

Achter het station ligt een wijk van een paar straten waar een groot deel van de wereldhandel in diamant doorheen loopt.

Ruwe stenen uit Afrika, Rusland en Canada komen hier binnen om verhandeld en doorgestuurd te worden. Naar schatting passeert het overgrote deel van alle ruwe diamant ter wereld deze wijk, en dat is al eeuwen zo: de handel zit hier sinds de vijftiende eeuw.

Het bijzondere is hoe klein het gebied is. Vier beurzen, een paar honderd handelaren en kantoren met matglas, in straten waar auto's niet in mogen.

Er is een diamantmuseum en er zijn rondleidingen; de handel zelf is gesloten. In de wijk woont een gemeenschap van joodse en Indiase handelaren die het vak van generatie op generatie doorgeeft.

Het station ernaast wordt tot de mooiste van Europa gerekend: een stenen hal uit 1905 met een koepel van vijfenzeventig meter en een overkapping van glas en staal.

De naam en het verhaal dat erbij is verzonnen

Op de Grote Markt staat een fontein met een man die een hand wegwerpt, en daar hoort een verklaring bij die je overal in de stad hoort.

Een reus zou van iedereen die de Schelde op wilde tol hebben geëist, en wie niet betaalde raakte een hand kwijt. Een Romeinse soldaat, Brabo, versloeg hem, hakte zijn hand af en wierp die in de rivier: hand werpen, Antwerpen.

Dat is aardig bedacht en vrijwel zeker niet waar. Taalkundigen wijzen op aanwerp, een opgeworpen zandbank in de rivier waarop de eerste nederzetting stond; die verklaring past bij de plek en bij de oudste vermeldingen.

De legende is pas in de zestiende eeuw opgeschreven, in een tijd waarin steden graag een klassiek verleden voor zichzelf verzonnen. Het beeld op de markt is uit 1887.

Aan het water staat verder Het Steen, het oudste gebouw van de stad, en verderop het MAS, een toren van rode steen en glas met een dakterras dat gratis toegankelijk is en waar je over de haven kijkt.

Waar je op moet letten

• April is de tulpenmaand en veruit de drukste.
• De aanlegplaats ligt aan de stad; het centrum is te lopen.
• De kathedraal vraagt entree; het dakterras van het MAS niet.
• Kinderkopjes in het centrum. Draag stevige schoenen.
• België is Schengen; geen grensformaliteiten vanuit Nederland.