De vijfde haven op dezelfde vijfdaagse lus

Er komen 39 reizen langs in St Nazaire en er vertrekt er geen enkele. De coordinaten wijzen naar de monding, ruim zes kilometer van het centrum.

Eenveertig van de tweeenveertig reizen hier zijn dezelfde reis. Zij duren alle eenenveertig vijf nachten, vertrekken alle uit Nantes en dragen alle Ancenis, Angers, de Loirevallei en het record dat wij onder de naam Chalon hebben beschreven.

Dat is de vaste lus over de Loire die wij op vier eerdere pagina's zijn tegengekomen. Deze plaats is het westelijke keerpunt: verder stroomafwaarts is er alleen nog zee.

Voor jou betekent het dat je hier niet tussen routes kiest maar tussen data. De prijzen lopen van twaalfhonderdnegenenzestig euro tot tweeentwintighonderdvierennegentig, met een enkele uitschieter van drieenveertighonderd euro voor een zeecruise die hier ook langskomt.

Bij zes van de tweeenveertig reizen ontbreekt het bedrag. Bij deze pagina staat als vaargebied alleen Europa, en dat is voor dit bestand ongewoon netjes.

Een bunker van driehonderdduizend kubieke meter beton

Wat je hier vanaf het water als eerste ziet is een grijs blok van driehonderd meter lang aan de kade.

Dat is een onderzeebootbunker die tussen 1941 en 1943 is gebouwd om Duitse duikboten uit de wind en uit het zicht van bommenwerpers te houden. Er passen veertien boten in, elk in een eigen dok dat kon worden drooggezet.

Het dak is acht meter dik en er zit een tweede laag boven met kegelvormige uitsparingen, bedoeld om bommen te laten afketsen voordat zij ontploffen. Dat heeft gewerkt: het gebouw is nooit doorbroken.

Het is er ook nooit uit gehaald. Slopen zou meer kosten dan het oplevert, en dus staat het er nog. Er zitten nu een concertzaal, een tentoonstellingsruimte en een dakterras in, en je loopt over dat dak.

De stad eromheen is er slechter afgekomen. Bij de pogingen om die bunker te raken is ongeveer vijfentachtig procent van de bebouwing verwoest, en wat je nu ziet is vrijwel volledig naoorlogs.

De overval die de Tirpitz aan de ketting legde

Aan diezelfde kade ligt een droogdok dat in 1942 het doel was van een van de gewaagdste acties van de oorlog.

Dat dok was het enige aan de Atlantische kust dat groot genoeg was voor het Duitse slagschip Tirpitz. Zonder dat dok kon dat schip niet worden gerepareerd als het schade opliep, en dus durfde het niet naar de Atlantische Oceaan.

In de nacht van achtentwintig maart 1942 voer een oude Britse torpedobootjager met vier ton explosieven in de boeg de monding op, vermomd als Duits schip, en ramde de deur van dat dok. De lading ging pas de volgende ochtend af, toen er Duitse officieren aan boord rondliepen.

Van de zeshonderdelf man die meegingen zijn er honderdnegenenzestig omgekomen en tweehonderdvijftien krijgsgevangen gemaakt. Er zijn vijf Victoria Crosses voor uitgereikt, het hoogste aantal voor een enkele actie.

Het dok is pas in 1948 hersteld. Er staat een gedenkteken aan de kade en er is een museum in een oude bunker ernaast.

De werf waar de grote schepen vandaan komen

Stroomopwaarts van die bunker ligt een scheepswerf die nog altijd tot de grootste van Europa hoort.

Daar zijn de bekendste Franse passagiersschepen gebouwd: de Normandie in 1932, die het snelheidsrecord over de Atlantische Oceaan brak, en de France in 1960. Beide waren op dat moment het langste passagiersschip ter wereld.

In 2003 is daar het laatste schip te water gelaten dat als transatlantische lijnboot is ontworpen en niet als cruiseschip, met een romp die voor de golven van de Noord-Atlantische Oceaan is gebouwd.

De werf is nog in bedrijf en levert de grootste cruiseschepen die er varen. Er zijn rondleidingen met een bus, en die gaan afhankelijk van wat er op dat moment op stapel staat.

Over de monding ligt sinds 1975 een brug van ruim drieduizend meter met een doorvaarthoogte van eenenzestig meter. Die was bij de opening de langste van Frankrijk.

Acht maanden, met de piek in het najaar

Er wordt 8 maanden per jaar aangelegd. september telt tien aanlopen, oktober acht, april en augustus elk zes.

Van december tot en met maart komt er niets. Dat is de winterstop van de rivierschepen, en op een ongekanaliseerde rivier is dat ook de tijd van hoogwater.

Dat najaarszwaartepunt is hier de oogst en het rustiger weer, niet de kerstmarkten zoals bij Maastricht en Straatsburg. Op deze rivier varen in december geen schepen.

De havens die het vaakst met deze op dezelfde reis staan zijn Nantes, Ancenis, Loire Valley en Chalon. De rederijen die hier aanleggen zijn CroisiEurope en Ponant.

Wij hebben de afstanden, vaartijden, openingstijden en tarieven niet ter plaatse gecontroleerd.

Waar je op moet letten

• Alle reizen hier zijn dezelfde vijfdaagse lus; je kiest tussen data en niet tussen routes.
• De bunker is te bezoeken en je loopt over het dak.
• De stad is vrijwel volledig naoorlogs; verwacht geen oude binnenstad.
• De rondleiding over de werf hangt af van wat er op stapel staat.
• Van december tot en met maart komt hier niets.
• De vaargebieden kloppen hier; alleen Europa staat erbij.