Cruises naar Raiatea

Het eiland waar de Polynesiërs vandaan komen

Er komen 307 reizen langs in Raiatea en er vertrekt er geen enkele. Voor wie iets van de Polynesische geschiedenis wil zien, is dit het belangrijkste eiland van de hele Stille Oceaan.

Raiatea hoort bij Frans-Polynesië, in het Engels French Polynesia, en ligt in dezelfde eilandengroep als Bora Bora en Tahaa. Het is het tweede eiland van de Genootschapseilanden en het geldt als de plek waar de Polynesische zeevaart begon.

Raiatea heette in de oudheid Hava'i, en dat is de naam die in de verhalen van Polynesiërs overal in de oceaan terugkomt als het land van herkomst. Hawaï, Savai'i in Samoa en Hawaiki in de Maori-overlevering gaan alle op dezelfde naam terug.

Vanaf hier zijn de grote zeiltochten vertrokken waarmee Hawaï, Nieuw-Zeeland en de Cookeilanden zijn bevolkt. Dat gebeurde met dubbelrompkano's en zonder instrumenten, op sterren, deining en vogeltrek.

Het eiland is na Tahiti het grootste van Frans-Polynesië en telt ongeveer twaalfduizend inwoners. De havenplaats heet Uturoa en heeft een markt, een paar straten en verder weinig.

Wat je hier vooral doet, is het binnenland en het rif in. Er lopen paden de bergen in en er varen boten naar het buureiland.

Een tempelplaats op de Werelderfgoedlijst

Aan de zuidoostkust ligt Taputapuatea, en dat is geen gewone bezienswaardigheid.

Het is een marae: een ommuurd plein van gestapelde koraalblokken en basalt, met rechtopstaande stenen, dat als tempel en als vergaderplaats diende. Deze was de belangrijkste van heel Polynesië.

Kano's uit Hawaï, Nieuw-Zeeland en de Cookeilanden voeren er eeuwenlang naartoe voor bijeenkomsten waar leiders elkaar troffen, en een nieuwe marae elders kreeg pas gezag als er een steen van deze plek naartoe werd gebracht. Zo hing het hele netwerk aan Raiatea.

De plek is in 2017 op de Werelderfgoedlijst gezet, als eerste in Frans-Polynesië. Er ligt een doorgang in het rif tegenover, waardoor de kano's rechtstreeks vanuit zee konden aankomen zonder de lagune rond te varen.

Het is een half uur rijden vanaf de haven. Wij hebben de openingstijden, tarieven en reistijden niet ter plaatse gecontroleerd.

Een bloem die nergens anders groeit

Op de berg Temehani in het noorden groeit een plant die op geen andere plek ter wereld voorkomt.

De tiare apetahi is een witte bloem met vijf blaadjes die allemaal aan één kant zitten, waardoor hij eruitziet als een halve bloem of een open hand. Hij groeit alleen op het plateau van deze berg.

Er is meermaals geprobeerd hem elders te kweken, in botanische tuinen en op andere eilanden, en het is nooit gelukt. Waarom dat niet lukt is niet volledig opgehelderd; de bodem en het klimaat op dat plateau zijn bijzonder.

De plant is bedreigd en beschermd. Plukken is verboden en er staat een boete op.

De klim naar het plateau duurt enkele uren en gaat over een steil pad; er zijn plaatselijke gidsen voor. De bloem opent bij zonsopgang.

Een rivier, een lagune en een buureiland

Raiatea heeft de enige bevaarbare rivier van Frans-Polynesië, en dat is voor deze eilanden ongewoon.

De Faaroa stroomt door een dal dat de krater van de oude vulkaan in loopt, en je kunt er met een kleine boot of kajak een paar kilometer op varen. Aan de oevers staan hibiscus, bamboe en varens, en het is er stil.

Raiatea deelt bovendien een lagune met het buureiland Tahaa: beide liggen binnen hetzelfde barrièrerif, met de eilanden een paar kilometer uit elkaar. Dat is in de Stille Oceaan zeldzaam.

Tahaa staat bekend om vanille. Op de hellingen daar wordt een groot deel van de Polynesische vanille geteeld, met de hand bestoven omdat het insect dat dat in Midden-Amerika doet hier niet leeft.

In de lagune liggen kleine zandeilandjes op het rif, motu genoemd, met kokospalmen en ondiep water. Daar wordt gesnorkeld; op sommige plekken laat de stroming je vanzelf langs het koraal drijven.

Zeilschepen en een gespreid jaar

September telt 49 reizen, januari 43 en oktober 39. Maart is de rustigste maand met 17 en februari en december tellen er allebei 19.

Het jaar is hier dus redelijk gelijkmatig gevuld, zonder lege maanden. Dat past bij het klimaat: het is hier het hele jaar rond de zesentwintig tot dertig graden.

Wel is er een nat seizoen van november tot april, met meer buien en een kleine kans op een tropische storm, en een droger seizoen van mei tot oktober. Wie kan kiezen, zit in de tweede periode beter.

206 van de 307 aanlopen zijn van één rederij die hier met zeilschepen vaart, en die schepen zijn klein genoeg om binnen de lagunes te komen. 250 reizen vertrekken uit Papeete op Tahiti, en 146 duren zes tot negen dagen.

De havens die het vaakst op dezelfde reizen staan zijn Papeete, Bora Bora, Moorea en Huahine, met Moorea op 309, Bora Bora op 305 en Huahine op 265.

Waar je op moet letten

• Taputapuatea is de reden om hier te komen; reken op een half uur rijden.
• De havenplaats zelf is klein en in een uur bekeken.
• De klim naar de tiare apetahi duurt uren; neem een gids.
• Tahaa ligt in dezelfde lagune en is per boot bereikbaar.
• Mei tot oktober is het drogere seizoen.