Cruises vanuit Noumea

Frankrijk op tweeëntwintig graden zuiderbreedte

Er komen 217 reizen langs in Noumea en er vertrekken er 2. Je stapt hier van boord in de Stille Oceaan en betaalt met een munt die aan de euro vastzit.

Nieuw-Caledonië is Frans sinds 1853 en heeft een eigen staatsrechtelijke positie: geen departement maar een gebied met een eigen status, met een eigen regering en congres, terwijl defensie, justitie en munt bij Parijs liggen.

In Noumea zie je dat aan alles. Er staan Franse bakkerijen, de straatnaamborden zijn Frans, en de winkels sluiten tussen de middag.

Tegelijk is dit Melanesië. De oorspronkelijke bevolking, de Kanak, vormt ongeveer veertig procent van de inwoners van het gebied, en in Noumea zelf minder dan in de rest.

Die twee werelden staan al lang op gespannen voet. Er zijn tussen 2018 en 2021 drie referenda over onafhankelijkheid gehouden, waarvan het laatste door de belangrijkste Kanak-organisaties werd geboycot, en in 2024 waren er zware ongeregeldheden. Kijk voor vertrek het actuele reisadvies na; dit is aan verandering onderhevig.

Een lagune van vijftienduizend vierkante kilometer

Rond dit eiland ligt water dat in zijn soort tot de grootste ter wereld hoort.

Een barrièrerif van ruim vijftienhonderd kilometer omsluit het hoofdeiland en de eilanden eromheen. Daarbinnen ligt een lagune van ongeveer vijftienduizend vierkante kilometer, ondiep en beschut.

Dat rif is na het Groot Barrièrerif het langste doorlopende rif dat er is. Het staat sinds 2008 op de Werelderfgoedlijst, in zes afzonderlijke stukken.

Er leven zeekoeien, groene zeeschildpadden die er komen leggen, en meer dan vijftienhonderd vissoorten. Doordat het water beschut is, staat het koraal er beter bij dan op veel andere plekken.

Voor de kust van Noumea liggen eilandjes op twintig minuten varen, met stranden en snorkelbanen. Dat is voor een aanlegdag het gebruikelijke uitstapje.

Op een van die eilandjes staat een vuurtoren die in Parijs is gemaakt. Hij is in 1862 op de wereldtentoonstelling getoond, daarna in onderdelen hierheen verscheept en in 1865 in elkaar gezet: zesenvijftig meter gietijzer, met een wenteltrap van tweehonderdzevenenveertig treden.

Hij brandt nog steeds. Wie de trap op gaat, kijkt over de lagune en ziet waar de branding op het rif breekt, kilometers uit de kust.

Rode bergen en een metaal

Wie het binnenland in gaat, ziet hellingen die roodbruin zijn in plaats van groen, en dat is geen natuurlijk gebrek maar mijnbouw.

Nieuw-Caledonië heeft een van de grootste nikkelvoorraden ter wereld, naar schatting rond een tiende van het bekende totaal. Het erts ligt ondiep en wordt in dagbouw gewonnen: de bovenlaag gaat eraf en wat overblijft is kale rode grond.

Nikkel is verreweg de belangrijkste bron van inkomsten en werk. Het is ook de kern van de politieke strijd, want wie de mijnen bezit bepaalt wie er aan verdient.

De grond is bovendien bijzonder. Door de hoge concentraties metaal groeien er planten die nergens anders voorkomen; van de flora van dit eiland is ongeveer driekwart endemisch, een van de hoogste percentages ter wereld.

Daar hoort een vogel bij die niet kan vliegen en blaft als een hond, de kagoe. Er zijn er nog enkele duizenden en hij staat op de munten.

Een cultureel centrum van hout en staal

Buiten de stad staat een gebouw dat om twee redenen bekend is.

Het Tjibaou-centrum is in 1998 geopend en ontworpen door Renzo Piano. Het bestaat uit tien schuine houten schalen die op traditionele Kanak-hutten zijn geënt, tot achtentwintig meter hoog, met latten die de passaat doorlaten zodat de gebouwen zichzelf ventileren.

Ze zien er onaf uit, en dat is opzet: de traditionele hut wordt tijdens de bouw als onvoltooid beschouwd totdat de gemeenschap hem in gebruik neemt.

Het is genoemd naar Jean-Marie Tjibaou, de leider van de onafhankelijkheidsbeweging die in 1988 een akkoord met Parijs sloot en in 1989 door een landgenoot werd doodgeschoten die dat akkoord als verraad zag.

Binnen worden Kanak-kunst en die van de rest van de Stille Oceaan getoond. Wij hebben de openingstijden, tarieven en reistijden niet ter plaatse gecontroleerd.

Januari alleen bijna een derde

Januari telt 66 reizen, februari 29 en november 24. Van mei tot en met september komen er samen 22 langs.

Die piek is de Australische zomervakantie: de schepen die hier komen vertrekken uit Sydney (69) en Brisbane (46), en dat is een markt die op schoolvakanties draait.

Het weer speelt ook mee. Van november tot april is het cycloonseizoen in deze wateren, maar de zuidelijke zomer is tegelijk het enige moment waarop het hier warm en zwemwaardig is.

105 van de 217 reizen duren vijftien dagen of langer en 66 acht tot negen dagen. Die tweede groep is de korte Stille-Oceaanreis vanuit Australië; de eerste zijn de lange overtochten.

De havens die het vaakst op dezelfde reizen staan zijn Sydney, Australië, Mystery Island, Lifou en Brisbane, met Lifou en Mystery Island elk op 116 en Port Vila op 80. De rederijen zijn Carnival Cruise Line, Royal Caribbean International, Costa Cruises en MSC Cruises, en de goedkoopste reis begint bij €11.990 per persoon.

Waar je op moet letten

• Kijk het reisadvies na; de situatie hier is aan verandering onderhevig.
• Er wordt Frans gesproken; Engels lang niet overal.
• De eilandjes voor de kust zijn twintig minuten varen.
• Winkels sluiten tussen de middag.
• Van mei tot september komt hier vrijwel niets langs.