Cruises naar Monemvasia

Een stad met één ingang

Er komen 224 reizen langs in Monemvasia en er vertrekt er geen enkele. De naam van de plaats is meteen de beschrijving ervan: moni emvasia, enige toegang.

Het gaat om een rots die driehonderd meter uit zee omhoogsteekt en bijna twee kilometer lang is, verbonden met de kust van de Peloponnesos door een smalle dam. Aan de zeekant liggen kliffen.

De stad is aan de zuidflank gebouwd, uit het zicht vanaf het vasteland, en er komt maar één poort in. Achter die poort begint een doolhof van steegjes waar geen auto in kan.

Dat maakte de plaats vrijwel onneembaar. In de duizend jaar dat zij van belang was, is zij vrijwel altijd door uithongering ingenomen en niet met geweld.

Wie vanaf zee aankomt, ziet alleen een kale rots. De stad zie je pas als je om de hoek bent.

Gebouwd door vluchtelingen

Monemvasia is in 583 gesticht door mensen die op de vlucht waren.

Slavische groepen trokken toen de Peloponnesos binnen en de bewoners van de vlakte zochten een plek die te verdedigen viel. Deze rots was dat, en er kwam een stad die uitgroeide tot de belangrijkste Byzantijnse haven van Zuid-Griekenland.

Er woonden op het hoogtepunt enkele tienduizenden mensen, verdeeld over een benedenstad en een bovenstad op het plateau. Er waren veertig kerken.

De plaats is achtereenvolgens Byzantijns, Venetiaans en Ottomaans geweest, en heeft in de Griekse onafhankelijkheidsoorlog van 1821 een rol gespeeld als een van de eerste vestingen die viel.

Op het plateau staat de kerk van de Hagia Sophia uit de twaalfde eeuw, aan de rand van de klif. De rest van de bovenstad is ruïne; er groeit gras tussen de muren.

Een wijn die haar naam gaf aan een moord

Uit deze haven werd een wijn verscheept die in heel Europa bekend was.

Malvasia, in het Engels malmsey, was een zoete wijn die in de omliggende streek en op de eilanden werd gemaakt en die hier op de schepen ging. De naam van de wijn is de naam van de haven.

Hij was in de late middeleeuwen een luxeproduct aan de Europese hoven. Venetië verdiende er goed aan en beschermde de handel.

De bekendste vermelding is grimmig. George, hertog van Clarence, broer van de Engelse koning Eduard IV, werd in 1478 wegens verraad ter dood gebracht, en volgens de overlevering mocht hij zijn eigen wijze kiezen: verdrinking in een vat malmsey.

Of dat waar is weet niemand; het staat in bronnen van kort daarna. Er wordt in de streek weer malvasia gemaakt, met druivensoorten die uit oude beschrijvingen zijn afgeleid.

Wat een bezoek hier inhoudt

Monemvasia is klein en dat bepaalt de dag.

Je komt met een tender aan de voet van de rots en loopt over de dam naar de poort, ongeveer tien minuten. Vanaf daar is alles te voet en gaat het bergop over keien.

De benedenstad is bewoond en bestaat uit steenhuizen met terrassen, kleine hotels en tavernes. Er wonen enkele tientallen mensen permanent.

Naar de bovenstad is het een klim van twintig minuten over een geplaveid pad met bochten. Boven is er geen schaduw en geen water te koop.

Reken op twee tot drie uur voor het geheel. Wij hebben de openingstijden, tarieven en reistijden niet ter plaatse gecontroleerd.

Een dichter die er zijn taal vandaan haalde

Uit deze plaats komt Jannis Ritsos, een van de meest gelezen Griekse dichters van de twintigste eeuw.

Hij werd hier in 1909 geboren in een familie die verarmde en uiteenviel; hij bracht jaren in sanatoria door met tuberculose. In zijn werk keert het landschap van deze rots telkens terug: steen, licht, zee en verval.

Hij was communist, en dat heeft hem onder achtereenvolgende regimes in verbanningskampen gebracht, op Makronisos en op andere eilanden. Zijn boeken zijn er verbrand en zijn werk is jarenlang verboden geweest.

Een van zijn gedichten is door Mikis Theodorakis op muziek gezet en werd tijdens de dictatuur van 1967 tot 1974 een verzetslied. Dat gedicht is geschreven bij een foto van een moeder die rouwt om haar gefusilleerde zoon.

Zijn geboortehuis staat in de benedenstad en er is een borstbeeld bij de poort. Hij ligt op het kerkhof buiten de muren begraven.

Kleine schepen, en het najaar

September telt 41 reizen, juni en augustus elk 33 en oktober 29. Van november tot maart komt hier vrijwel niets langs.

De rederijen zijn Seabourn, Windstar Cruises, Explora Journeys en Azamara Cruises, met Seabourn op 64 en Windstar op 49. Dat zijn kleine schepen, en dat is hier geen toeval maar noodzaak: er is geen kade, er is alleen een ankerplaats en een tender kan aan de voet van de rots terecht.

Bij Athene, tweehonderd kilometer noordelijker, begint het bij 349 euro.

72 van de 224 reizen duren vijf tot zeven dagen, 72 vijftien dagen of langer en 57 tien tot veertien. 103 vertrekken uit Athene en 38 uit Venetië.

De havens die het vaakst op dezelfde reizen staan zijn Athene (Piraeus), Mykonos, Kotor en Santorini, met Mykonos op 136 en Kusadasi op 122.

Waar je op moet letten

• Er rijdt geen auto in de stad; alles gaat te voet over keien.
• De klim naar boven duurt twintig minuten en er is geen schaduw.
• Neem water mee; boven is niets te koop.
• Het schip ligt voor anker; je gaat met een tender.
• Van november tot maart komt hier vrijwel niets langs.