Cruises naar Koper

Zesenveertig kilometer kust, en één haven

Er komen 300 reizen langs in Koper en er vertrekt er geen enkele. Dit is de enige zeehaven van Slovenië, en dat komt doordat het land nauwelijks kust heeft.

Slovenië heeft ongeveer zesenveertig kilometer kustlijn, geklemd tussen Italië en Kroatië aan de kop van de Adriatische Zee. Dat is minder dan de afstand van Amsterdam naar Utrecht.

Op die strook liggen vier plaatsen, en Koper is de grootste met ongeveer vijfentwintigduizend inwoners. Het is tegelijk een werkende containerhaven, een universiteitsstad en een oude Venetiaanse kern.

De cruisekade ligt naast dat containergebied, op tien minuten lopen van het centrum. Je hebt geen bus nodig.

Voor de meeste bezoekers is Koper geen bestemming op zichzelf maar een toegang: Ljubljana, de grotten van het karstgebied en Piran liggen allemaal binnen een uur of anderhalf.

De stad was een eiland

Wie op de kaart kijkt ziet een stad op een schiereiland, maar dat is nieuw.

Koper lag tot in de negentiende eeuw op een echt eiland, gescheiden van het vasteland door een strook water van enkele honderden meters. Er liep een dam met een weg overheen.

Dat water is in de negentiende en twintigste eeuw dichtgeslibd en opgevuld, deels vanzelf door het sediment van de rivier, deels met opzet om ruimte te maken voor de haven en het spoor. Wat nu vlak land is met loodsen en asfalt, was zee.

Daaraan is de vorm van de oude kern te danken: die is rond, met straten die naar het midden lopen, zoals een eiland zich nu eenmaal ordent. Waar de kust liep is nog te zien aan de knik in de bebouwing.

De naam Koper komt van Capris, geitje, waarmee het eiland in de oudheid werd aangeduid. In het Italiaans heet de stad Capodistria.

Vijf eeuwen Venetië

Het centrale plein is Italiaanser dan Sloveens, en dat is geen toeval.

Koper hoorde van 1279 tot 1797 bij de republiek Venetië, ruim vijfhonderd jaar. Het was in die tijd het bestuurscentrum van het Venetiaanse Istrië en de rijkste plaats van de streek, vooral door zout.

Aan het plein staat het Praetorenpaleis uit de vijftiende eeuw, in Venetiaanse gotiek: een gevel met spitsbogen, kantelen en wapenschilden, wit met rood. Ertegenover staat de loggia waar de raad bijeenkwam.

De kathedraal heeft een klokkentoren van vierenvijftig meter die je op kunt; hij is ouder dan de kerk eronder en heeft dienstgedaan als wachttoren. Er zijn tweehonderd treden.

In de zijstraatjes hangt de was tussen de gevels en staan luiken in vervaagd groen. Het is klein: in anderhalf uur heb je de kern gezien.

Twee talen, en waarom

De straatnaambordjes zijn hier tweetalig, Sloveens en Italiaans, en dat verwijst naar een geschiedenis die nog voelbaar is.

Na de Tweede Wereldoorlog was de status van dit gebied onbeslist. Er kwam een Vrij Gebied Triëst, in twee zones verdeeld, waarvan deze zone onder Joegoslavisch bestuur stond. Pas in 1954 werd het definitief Joegoslavisch, en daarmee later Sloveens.

In de jaren daarna is het merendeel van de Italiaanstalige bevolking vertrokken, deels uit vrije wil, deels onder druk. Over hoe die vertrekgolf moet worden geduid wordt in Italië en Slovenië verschillend geoordeeld; het is een gevoelig onderwerp gebleven.

Wat er is overgebleven, is een erkende Italiaanse minderheid met eigen scholen, eigen media en een wettelijk gewaarborgde zetel in de gemeenteraad. Vandaar de bordjes.

Slovenië hoort bij de EU en heeft de euro, en dat maakt het voor bezoekers eenvoudig.

Wat er binnen een uur ligt

De reden om hier van boord te gaan ligt meestal in het binnenland.

De grot van Postojna, op ongeveer een uur rijden, is ruim twintig kilometer lang en er rijdt een treintje van bijna vier kilometer de berg in. Er leeft de grottenolm, een blinde salamander die zonder pigment is en tientallen jaren zonder eten kan.

Iets verderop staat een burcht die in de opening van een grot is gebouwd, met de rotswand als achterwand en dak. Ook de grotten van Škocjan, met een ondergrondse kloof van honderd meter diep, liggen in deze streek en staan op de Werelderfgoedlijst.

Op veertig minuten ligt de stoeterij waar sinds 1580 lipizzaners worden gefokt, de paarden van de Spaanse Rijschool in Wenen. Ljubljana is anderhalf uur.

Dichterbij ligt Piran, op twintig minuten: een Venetiaans stadje op een punt in zee, met een plein waar tot 1894 de vissershaven lag. Wij hebben de openingstijden, tarieven en reistijden niet ter plaatse gecontroleerd.

Nazomer

September telt 56 reizen, oktober 50 en augustus 43. In december komt hier 1 reis langs, in januari 3 en in februari 4.

Het seizoen loopt van mei tot en met oktober, met het zwaartepunt in de nazomer. Dat is hier ook de aangenaamste periode: in augustus loopt het op tot dertig graden met een drukkende vochtigheid, terwijl september rond de vijfentwintig blijft.

105 van de 300 reizen duren tien tot veertien dagen, 92 zes tot negen en 89 vijftien dagen of langer.

Ze vertrekken uit Athene (85), Venetië (51) en Triëst (46). Dat laatste ligt op een half uur rijden aan de overkant van de baai.

De havens die het vaakst op dezelfde reizen staan zijn Kotor, Athene (Piraeus), Dubrovnik en Venetie, met Kotor op 232 en Dubrovnik op 182.

Waar je op moet letten

• De kade ligt op tien minuten lopen van het centrum.
• De oude kern is klein; in anderhalf uur bekeken.
• De grotten zijn koel, ook in augustus; neem een jas mee.
• Slovenië heeft de euro; pinnen kan overal.
• Van november tot april komt hier vrijwel niets.