Cruises naar Dordrecht

Een stad die van doorvaart leefde door hem te verbieden

Er komen 333 reizen langs in Dordrecht en er vertrekt er geen enkele. Dat de stad hier ligt waar drie rivieren samenkomen, is de reden dat ze eeuwenlang de rijkste van Holland was.

In 1299 kreeg Dordrecht het stapelrecht. Dat betekende dat alle koopwaar die over de rivieren langskwam, hier moest worden gelost en eerst in Dordrecht te koop moest worden aangeboden voordat ze verder mocht.

Het gold voor wijn, graan en vooral voor hout dat als vlotten uit het Duitse achterland kwam drijven. Wie eromheen voer riskeerde inbeslagname.

Dat maakte de stad schatrijk en bij de buursteden diep gehaat. Rotterdam en Gorinchem hebben er eeuwenlang tegen geprocedeerd, en pas in de achttiende eeuw verdween het recht.

Dordrecht is de oudste stad van Holland, met stadsrechten uit 1220. De oudste van Nederland is Nijmegen, en dat verschil hoor je hier graag goed uitgesproken.

De vergadering waar de Republiek begon

In juli 1572 kwam in het Statenlogement aan de Wijnstraat iets bijeen dat er niet mocht zijn.

Twaalf steden stuurden afgevaardigden naar een vergadering van de Staten van Holland die niet door de landsheer was bijeengeroepen. Dat was op zichzelf al opstand: alleen de vorst mocht dat doen.

Daar werd Willem van Oranje als stadhouder erkend en werd besloten de opstand te financieren. Er werd ook vrijheid van godsdienst afgesproken, al is die afspraak in de jaren erna niet nagekomen.

Die bijeenkomst geldt als het begin van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. Het gebouw waar het gebeurde staat er niet meer; op de plek staat een gedenksteen.

Bijna vijftig jaar later kwam de stad opnieuw in de geschiedenisboeken, met de synode van 1618 en 1619. Daar werd besloten tot de Statenvertaling van de Bijbel, en die heeft meer dan welk ander boek ook bepaald hoe er in Nederland geschreven werd.

De vloed die er een eiland van maakte

In de nacht van 18 op 19 november 1421 brak bij noordwesterstorm de dijk van de Grote Waard, het polderland ten zuiden van de stad.

Het water kwam niet meer weg. Waar boerenland lag ontstond een binnenzee, en Dordrecht kwam op een eiland te liggen; dat is het tot op vandaag gebleven.

Over het aantal doden lopen de schattingen ver uiteen, van enkele honderden tot enkele duizenden; het zeventiende-eeuwse getal van honderdduizend is zeker onjuist. Wat vaststaat is dat tientallen dorpen verdwenen.

Uit die verdronken polder is de Biesbosch ontstaan: een doolhof van kreken en wilgengrienden dat nu nationaal park is. Het is een van de laatste zoetwatergetijdengebieden van Europa; het water staat er twee keer per dag ruim een halve meter hoger en lager.

Er leven bevers, die in 1988 zijn teruggezet nadat ze in Nederland waren uitgeroeid. Het park is per boot vanuit de stad bereikbaar. Wij hebben de tarieven, reistijden en dienstregelingen niet ter plaatse gecontroleerd.

Een toren die nooit af is gekomen

De Grote Kerk heeft een vierkante toren van vijfenzestig meter die er onaf uitziet, en dat is hij ook.

Er was een spits gepland die de toren tot boven de honderd meter zou brengen. Halverwege de vijftiende eeuw bleek de ondergrond het gewicht niet te dragen: de toren begon te zakken en helt nu ruim twee meter uit het lood.

De bouw is toen gestaakt. In 1626 zijn er vier wijzerplaten op gezet, en die zijn nooit gelijk gaan lopen; ze wijzen alle vier iets anders aan.

Je kunt de toren op, tweehonderdtachtig treden, met uitzicht over de drie rivieren. Daar zie je waarom de stad hier is ontstaan: het is een van de drukste knooppunten van de binnenvaart in Europa.

In de kerk staat een orgel uit 1671 en hangen koorbanken uit 1540. De oude stad eromheen heeft ruim duizend rijksmonumenten binnen een klein gebied.

Een gelijkmatig jaar met een piek in april

April telt 57 reizen, maart 26 en juli 25. Januari telt er 5 en februari 14.

Die piek in april is de bollentijd: reizen langs de Keukenhof en de bollenvelden doen Dordrecht aan omdat het op de route van Amsterdam naar het zuiden ligt. 142 van de 333 reizen vertrekken uit Amsterdam.

Verder is het jaar redelijk vlak en is geen enkele maand leeg, wat bij een riviercruisehaven in Nederland past: hier wordt het hele jaar gevaren.

149 van de reizen duren zes tot negen dagen en 81 tien tot veertien. Het gaat vooral om rondjes Nederland en België: Antwerpen staat op 204 reizen, Gent op 120 en Veere op 95.

De havens die het vaakst op dezelfde reizen staan zijn Amsterdam, Antwerpen, Gent en Basel.

Waar je op moet letten

• De oude stad ligt aan de kade en is te lopen.
• De toren is 280 treden en helt zichtbaar.
• De Biesbosch gaat per boot; reken op een halve dag.
• April is de drukste maand, vanwege de bollen.
• Er is aanbod in elke maand, ook in de winter.