Hier is in de zomer van 1905 een schilderstijl ontstaan

Er komen 21 reizen langs in Collioure en er vertrekt er geen enkele. Dit dorp heeft aan een enkele zomer een plaats in de kunstgeschiedenis overgehouden.

In mei 1905 kwam een Franse schilder hierheen om te werken, en hij haalde een jongere collega over ook te komen. Zij hebben hier tot september gewerkt en samen ruim tweehonderd schilderijen en tekeningen gemaakt.

Wat zij deden was de kleur losmaken van wat zij zagen. Een boomstam werd rood, een schaduw werd groen, de zee werd roze; niet omdat het zo was maar omdat het zo werkte.

Toen dat werk in het najaar in Parijs hing, schreef een criticus dat het op wilde beesten leek. Die spottende opmerking is de naam van de stroming geworden, en die stroming is de eerste van de twintigste-eeuwse avant-garde.

Door het dorp loopt nu een route met een twintigtal lijsten die op de plek staan waar een schilderij is gemaakt, met een reproductie erin. Je kunt het uitzicht dus naast het doek houden.

De ansjovis waar dit dorp van leefde

Voordat er schilders kwamen, leefde deze plaats van vis, en van een vis in het bijzonder.

Ansjovis is klein, vet en bederft snel, dus zij moet nog dezelfde dag worden verwerkt. Dat gebeurde hier door de vissen te koppen, in vaten te leggen en met grof zout te bedekken; daarna rijpen zij maanden.

Dat product kon wel reizen, en het is eeuwenlang vanuit dit dorp het binnenland in verhandeld. In de negentiende eeuw waren er tientallen zouterijen.

Er zijn er nu nog twee over die op de oude manier werken, en beide zijn te bezoeken. Het is de moeite waard, al is het maar om te zien dat het handwerk is: de vissen worden met de hand gekopt en gelegd.

De vloot zelf is verdwenen. De laatste boten van het karakteristieke type met het driehoekige zeil zijn opgelegd, en wat er in de haven ligt is voor de toeristen en voor kleine visserij.

Een kerktoren die vuurtoren was

Aan het strand staat een kerk met een ronde toren die er niet uitziet als een kerktoren, en dat klopt.

Die toren is als vuurtoren gebouwd, aan het uiteinde van de havenmuur, en heeft die functie eeuwenlang gehad. Toen er in de achttiende eeuw een nieuwe kerk nodig was omdat de oude binnen de vestingmuren was gesloopt, is hij er eenvoudigweg aan vastgebouwd.

De koepel erop is later gekomen. Binnen staat een verguld altaarstuk van een Catalaanse beeldhouwer uit de achttiende eeuw dat bijna de hele achterwand beslaat.

Aan de andere kant van de baai staat een burcht die door de tempeliers is begonnen en door de koningen van Majorca is uitgebreid, en die later door Vauban is verbouwd toen deze streek Frans werd. Het gebouw staat met zijn voet in het water.

Boven het dorp liggen op de heuvels nog forten en een toren, want dit is eeuwenlang grensgebied geweest. De Spaanse grens ligt vijfentwintig kilometer zuidelijker.

Het graf bij de grens

Op het kerkhof van dit dorp ligt een Spaanse dichter begraven, en dat graf is een bedevaartsplaats.

Hij vluchtte in januari 1939, aan het eind van de Spaanse burgeroorlog, samen met honderdduizenden anderen over de bergen naar Frankrijk. Het was winter, de tocht ging te voet, en zijn moeder van bijna negentig ging mee.

Zij kwamen hier aan, uitgeput en ziek. Hij is drie weken later gestorven en zijn moeder drie dagen na hem.

In zijn jaszak zat een briefje met een enkele regel, die als zijn laatste dichtregel wordt beschouwd. Zij gaat over de blauwe dagen en de zon van zijn kindertijd.

Er komen tot vandaag mensen uit Spanje naar dat graf, en er liggen altijd brieven en bloemen. Wij hebben de afstanden, vaartijden, openingstijden en tarieven niet ter plaatse gecontroleerd.

Juni telt twaalf van de achtentwintig

Er wordt 5 maanden per jaar aangelegd. juni telt twaalf aanlopen, april vijf, augustus en oktober elk vier.

Dat juli op nul staat terwijl juni op twaalf staat, is opvallend. Wij hebben nagekeken of daar een enkele rederij achter zit en dat is maar ten dele zo: van die twaalf komen er zeven van de grootste aanbieder en de rest van vier andere.

Er zijn hier zeven rederijen op achtentwintig reizen, en zij varen alle zeven met kleine schepen. Dat is nodig ook: de haven is een baai met een strand en er is geen kade, dus je komt met tenders aan wal.

Bij zes van de achtentwintig ontbreekt het bedrag. De tweeentwintig die er staan lopen van negentienhonderdtwintig euro tot negenendertigduizend tweehonderdzestig euro; dat hoogste hoort bij een reis van zevenentachtig nachten.

Bij alle achtentwintig staat de westelijke Middellandse Zee als vaargebied, en dat klopt hier gewoon. Wij schrijven dat er expres bij, omdat wij dat etiket op deze site vaak op plaatsen aantreffen waar het niet hoort.

Waar je op moet letten

• Er is geen kade. Je komt met tenders aan wal op het strand.
• Juni telt twaalf van de achtentwintig aanlopen; in juli komt er niets.
• De schildersroute staat in het dorp zelf en kost een uur.
• Er zijn nog twee zouterijen die te bezoeken zijn.
• Bij zes van de achtentwintig ontbreekt de prijs. Vraag die op.
• Het dorp is klein en in het seizoen druk.